Aile Hukuku kategorisindeki güncel hukuki gelişmeler, mevzuat değişiklikleri ve içtihat analizleri.
Nafaka yükümlülüğü, Türk Medeni Kanunu kapsamında kusur, ekonomik güç ve sosyal dayanışma ilkeleriyle şekillenen dinamik bir yargılama sürecidir. İspat yükü, toptan ödeme eğilimleri ve icrai yaptırımlar ekseninde nafaka türlerinin güncel adliye pratiğindeki karşılığını analiz ediyoruz.
Boşanmada mal paylaşımı süreçlerinde edinilmiş mallara katılma rejiminin tasfiyesi, on yıllık genel zamanaşımı süresi ve mülkiyetin tespiti yerine şahsi alacak hakkı esasına dayanır. Alacak hakkının muacceliyeti boşanma hükmünün kesinleşmesine bağlı olup, tasfiye aşamasında malların karar tarihine en yakın sürüm değerleri dikkate alınmaktadır.
Türk Medeni Kanunu m. 218-241 uyarınca mal rejiminin tasfiyesinde; artık değerin yarısı üzerindeki katılma alacağı, kişisel malların korunmasına dayalı değer artış payı ve 2002 öncesi döneme özgü katkı payı alacakları, karar tarihine en yakın sürüm değerleri üzerinden ispat yükü ve denkleştirme kurallarıyla belirlenir.
Boşanma davalarında tazminat, kusur ilkesi ve zedelenen menfaatlerin denkleştirilmesi esasına dayanır; Yargıtay 2. Hukuk Dairesi'nin 2025 yılına ait güncel kararları, paranın alım gücündeki değişimler nedeniyle yerel mahkemelerce hükmedilen miktarların hakkaniyet ilkesi uyarınca artırılması yönündedir.
Mal rejiminin ölümle sona ermesi halinde sağ kalan eşin, katılma alacağına mahsup edilmek üzere aile konutu üzerinde mülkiyet, intifa veya oturma hakkı talep etme yetkisi bulunmaktadır. İspat yükü, tasfiye tarihindeki sürüm değerlerinin tespiti ve kişisel mal savunmalarına karşı depo kararı süreçleri, yargılamanın temel usulü eksenlerini oluşturur.
Eşlerin mal paylaşımı davalarında TMK 229/2 kapsamında mal kaçırma kastıyla yapılan devirlerin ispatı, davanın kaderini belirleyen en kritik unsurdur. Tasfiye sürecinde eklenecek değerlerin tespiti, devir tarihindeki nitelik ile karar tarihindeki sürüm değerinin sentezlenmesini ve ispat yükünün usulüne uygun dağıtılmasını gerektirir.
İştirak nafakası, müşterek çocuğun korunması amacıyla kamu düzenine ilişkin kabul edilen ve mahkemece re’sen gözetilen bir bakım borcudur. Nafaka miktarının tayininde TMK m. 330 uyarınca çocuğun ihtiyaçları ile ebeveynlerin ödeme güçleri arasındaki denge, dava tarihinden itibaren geçerli olmak üzere hakkaniyet ilkesi ekseninde tesis edilir.
Anlaşmalı boşanma süreci, TMK 166/3 kapsamındaki kanuni karinenin ötesinde, hakimin tarafları bizzat dinlemesi ve protokolün kamu düzenine uygunluğunu denetlemesiyle tekemmül eder. Usul ekonomisi ve tarafların irade serbestisi arasındaki denge, özellikle temyiz aşamasında sunulan protokollerin hukuki akıbeti ve fer'i haklardan feragatin kesin hüküm etkisiyle şekillenmektedir.
Soybağı hukukunda babalık karinesinin çürütülmesi, Yargıtay'ın güncel içtihatları uyarınca "şüphe" ötesinde bilimsel bir öğrenme kriterine bağlanmıştır. Makale, DNA incelemesine rıza yükümlülüğü, kayyım tayini zorunluluğu ve hak düşürücü sürelerin başlangıcına dair teknik usul adımlarını analiz etmektedir.
4721 sayılı Türk Medeni Kanunu m. 175 uyarınca yoksulluk nafakası, boşanma nedeniyle yoksulluğa düşecek kusursuz veya az kusurlu eşin geçimini sağlamak amacıyla hükmedilen bir mali sonuçtur. Yargıtay içtihatları uyarınca asgari ücret seviyesinde gelire sahip olmak yoksulluğu her zaman ortadan kaldırmamakta, mahkemenin hakkaniyet temelinde indirim veya kaldırma değerlendirmesi yapması gerekmektedir.
Boşanma hukukunda kusur ilkesi, TMK m. 166/1 uyarınca açılan davalarda davanın kabulü veya reddi noktasında belirleyici bir eşiktir. Tam kusurlu eşin dava hakkı bulunmadığına dair yerleşik içtihat, ispat yükü ve delillerin somutlaştırılması zorunluluğuyla birlikte yargılama pratiğini şekillendirmektedir.
Türk Medeni Kanunu m. 166/1 uyarınca açılan boşanma davalarında evlilik birliğinin temelinden sarsılması, kusur ilkesi ve dürüstlük kuralı ekseninde değerlendirilir; somut vakıaların ispat yükü davacıda olup, yargılama usulünde vakıa bildirme yükümlülüğü hak düşürücü bir sınır teşkil eder.
Yargıtay 2. Hukuk Dairesi'nin 2024 yılında gerçekleştirdiği köklü içtihat değişikliği uyarınca, düğün takılarının aidiyeti artık "kadına özgü olma" ve "takılan eş" kriterlerine göre belirlenmektedir. Bu içerik, ispat yükünün yer değiştirdiği halleri, bilirkişi incelemesindeki teknik detayları ve sürpriz karar yasağı ekseninde yargılama usulünü analiz etmektedir.
Velayet uyuşmazlıklarında çocuğun üstün yararı, kamu düzenine ilişkin bir normatif zorunluluk olup, idrak çağındaki küçüğün bizzat dinlenilmesi usuli bir hak düşürücü eksikliktir. Türk Medeni Kanunu uyarınca velayetin değiştirilmesi veya kaldırılması süreçlerinde resen araştırma ilkesi ve uzman raporları, hükmün hukuki sıhhatini belirleyen temel ispat araçlarıdır.
Evliliğin iptali, kurucu unsurları mevcut olsa da geçerlilik şartlarını taşımayan evliliklerin mutlak veya nisbi butlan nedenleriyle mahkeme kararıyla sonlandırılmasıdır. Dava sürecinde ispat yükü, hak düşürücü süreler ve ayırt etme gücünün tespiti, uyuşmazlığın çözümünde belirleyici usulü parametrelerdir.
Türk Medeni Kanunu m. 161 uyarınca zina, mutlak ve özel bir boşanma sebebidir; ispatı halinde hakimin boşanmaya karar verme zorunluluğu bulunur. Makale, zina eyleminin hak düşürücü süreler, terditli dava stratejileri ve Yargıtay’ın güncel ispat kriterleri ekseninde teknik analizini sunmaktadır.
Türk Medeni Kanunu kapsamında boşanma davaları, özel ve genel sebeplerin hiyerarşik veya kümülatif değerlendirilmesiyle yürütülür. Terk nedenine dayalı ihtarın samimiyeti, ispat yükünün dağılımı ve fiili ayrılık sürelerindeki yasal değişiklikler yargılama stratejisinin merkezinde yer alır.
Aile mahkemelerinin görev alanı kamu düzenine ilişkin olup, 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu’nun ikinci kitabından doğan uyuşmazlıklarda münhasır yetki ve özel yargılama usulü esastır. Boşanma davalarında ispat yükü, kusur tespiti ve 6284 sayılı Kanun uyarınca verilen koruma tedbirlerinin icrası, hak düşürücü süreler ve usuli kazanılmış hak ilkesi çerçevesinde adliye pratiğinde titizlikle yönetilmelidir.
4721 sayılı Türk Medeni Kanunu kapsamında boşanma davaları, mutlak ve nispi ayrımı üzerinden şekillenen özel sebepler ile evlilik birliğinin temelinden sarsılmasına dayalı genel sebep ekseninde yürütülür. İspat yükü, kusur belirlemesi ve hak düşürücü sürelerin usul hukuku prensipleriyle entegrasyonu, adliye pratiğinde tazminat ve nafaka taleplerinin kaderini tayin eden temel unsurlardır.
Ad ve soyadı değişikliği taleplerinde Türk Medeni Kanunu m. 27 uyarınca aranan haklı sebep şartı, sübjektif aidiyet duygusu ve sosyal tanınırlık ekseninde genişletilmektedir. Velayet hakkına dayalı çocuk soyadı değişikliklerinde ise Asliye Hukuk ve Aile Mahkemeleri arasındaki görev uyuşmazlığı, davanın hukuki nitelendirmesi ve ispat yükü dengeleri üzerinden stratejik bir önem arz eder.
Boşanma davalarında maddi ve manevi tazminat taleplerinin reddine yol açan 'eşit kusur' ilkesi, 4721 sayılı TMK m. 174 kapsamında ispat yükü ve delil hiyerarşisiyle birlikte analiz edilmektedir. Mirasın paylaşımında ise 4722 sayılı Kanun'un geçiş hükümleri ve ölüm tarihindeki yürürlük kuralları, hak sahipliğinin belirlenmesinde birincil hukuki ekseni oluşturmaktadır.
Anlaşmalı boşanma protokolüne dayalı irade beyanının karar kesinleşinceye dek geri alınabilirliği, uyuşmazlığın Türk Medeni Kanunu m. 166/1 uyarınca çekişmeli yargılamaya evrilmesine sebebiyet verir. Bu süreçte ispat yükü, hukuka aykırı delil yasağı ve kusur derecelendirmesi tazminat haklarının tayininde belirleyicidir.
Boşanma davalarında tarafların eşit kusurlu kabul edilmesi, TMK 174/1-2 uyarınca maddi ve manevi tazminat taleplerinin reddini zorunlu kılan hukuki bir engeldir. Yargıtay içtihatları, karşılıklı hakaret ve güven sarsıcı davranışların eşzamanlı ispatı halinde kusur dengesinin eşitliğini ve tazminat yoksunluğunu esas alan yerleşik bir uygulama sergilemektedir.