TCK 220/6 Kapsamında Örgüt Adına Suç İşleme Suçu ve Işıkırık - Türkiye Kararı Ekseninde Kanunilik Analizi

TCK 220/6 Düzenlemesinde Öngörülebilirlik ve Kanunilik Krizi

5237 sayılı Türk Ceza Kanunu (TCK) m. 220/6, bir suç örgütünün hiyerarşik yapısına dahil olmamakla birlikte, bu örgüt adına suç işleyen kişinin ayrıca "örgüt üyesi" gibi cezalandırılmasını öngörmektedir. Ancak bu düzenleme, hem doktrinde hem de uluslararası yargı mercileri nezdinde suçta ve cezada kanunilik ilkesinin (Anayasa m. 38, AİHS m. 7) en çok tartışılan alanlarından birini oluşturmuştur. Temel sorun, "örgüt adına" kavramının sınırlarının belirsizliği ve bu belirsizliğin kişi hürriyeti aleyhine keyfi genişletilme potansiyelidir.

Uygulamada, özellikle toplantı ve gösteri yürüyüşlerine katılım gibi temel hakların kullanımı sırasında işlenen "araç suçlar" üzerinden failin doğrudan "örgüt üyesi" sıfatıyla mahkum edilmesi, mülga 16. Ceza Dairesi ve güncel Yargıtay içtihatlarında Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi (AİHM) kararları ışığında yeniden şekillenmiştir. AİHM'in Işıkırık v. Türkiye kararı, bu madde metninin "öngörülebilirlik" kriterini karşılamadığını ve bireyleri keyfi müdahalelere karşı korumadığını tescil etmiştir.

"Mahkeme ayrıca bu kararda müeyyidenin çarpıcı düzeyde ağır ve bu kişilerin davranışları ile ciddi şekilde orantısız olduğu sonucuna ulaşmıştır. Yukarıda verilen açıklama ve görüşler ışığında, Mahkeme, TCK’nın 220 § 6 maddesinin uygulanışında 'öngörülebilir' olmadığına, zira başvuranın Sözleşmenin 11. maddesi ile korunan hakkına yönelik keyfi müdahaleye karşı başvurana yasal koruma sağlamadığı sonucuna varmıştır. Dolayısıyla, 220 § 6 maddesinin uygulanmasından kaynaklanan müdahale kanunla öngörülmemiştir."

Kaynak: Yargıtay 16. Ceza Dairesi - Esas No: 2020/6746 - Karar No: 2020/6881

Belgeyi Gör: 16. Ceza Dairesi 2020/6746 E. , 2020/6881 K.

Kanunilik İlkesinin "Belirlilik" Alt İlkesiyle Çelişki

TCK m. 220/6'nın ilk hali, failin hangi somut eylemlerinin "örgüt adına" sayılacağına dair bir sınırlama getirmemekteydi. Bu durum, yargı makamlarına aşırı geniş bir takdir yetkisi tanımış, failin örgütle hiçbir organik bağı olmasa dahi tek bir eylemi nedeniyle "örgüt üyesi" gibi ağır yaptırımlara maruz kalmasına yol açmıştır.

Işıkırık v. Türkiye Kararının Doktrinel Etkisi

AİHM, Işıkırık v. Türkiye kararında, müdahalenin yasallığını incelerken sadece bir yasal metnin varlığını yeterli görmemiş; yasanın "ulaşılabilir" ve "sonuçlarının öngörülebilir" olması gerektiğini vurgulamıştır. Mahkemeye göre, TCK 220/6'nın lafzı o kadar geniştir ki, bir kişinin hangi eyleminin örgüt adına suç işleme kapsamında değerlendirileceğini önceden kestirmesi imkansızdır.

Işıkırık v. Türkiye Davası ve Strazburg Mahkemesi'nin Yaklaşımı

AİHM’in 27 Şubat 2018 tarihli Işık v. Türkiye (Başvuru no. 49009/09) ve öncesindeki Işıkırık kararları, Türk ceza yargılamasında örgüt adına suç işleme kavramına bakışı kökten değiştirmiştir. Mahkeme, Sözleşme'nin 11. maddesinde düzenlenen toplantı ve gösteri yürüyüşü özgürlüğü ile 7. maddesinde yer alan suçta ve cezada kanunilik ilkesini birlikte değerlendirerek yapısal bir ihlal tespit etmiştir.

Anahtar Çıkarım: AİHM'e göre, TCK m. 220/6'nın mevcut uygulanma biçimi, bireylerin demokratik haklarını kullanmaktan imtina etmelerine (chilling effect) neden olan "kanunla öngörülmemiş" bir müdahaledir.

Toplantı ve Gösteri Yürüyüşü Hakkı ile İlişki

AİHM, barışçıl nitelikteki bir toplantıya katılan kişinin, sırf bu toplantının bir örgütün çağrısıyla yapıldığı iddiasıyla "örgüt adına suç işlemekten" cezalandırılmasını demokratik toplum düzeninde kabul edilemez bulmuştur. Bu durum, Sözleşme’nin 11. maddesinin açık ihlali olarak nitelendirilmiştir.

Müeyyidenin Orantısızlığı Sorunu

Mahkeme, failin işlediği iddia edilen araç suç (örneğin 2911 sayılı Kanun'a muhalefet) için öngörülen cezanın yanında, bir de örgüt üyeliği gibi ağır bir cezanın eklenmesinin "gereklilik" ve "orantılılık" ilkelerine aykırı olduğuna hükmetmiştir.

"Toplantı ve gösteri yürüyüşüne katılma hakkını kullandığı sırada bu kanuna aykırı davranması nedeniyle failin ayrıca 'örgüt adına suç işleme' suçundan cezalandırılması sonucunu doğuran bu düzenleme AİHM kararlarında sıkça vurgulanan ve üzerinde durulan kanunun öngörülebilirlik ilkesine açıkça aykırılık taşıması nedeniyle sözleşmenin 6. maddesinde düzenlenen adil yargılanma hakkının da ihlali niteliğindedir."

Kaynak: Yargıtay 16. Ceza Dairesi - Esas No: 2015/1754 - Karar No: 2017/5225

Belgeyi Gör: 16. Ceza Dairesi 2015/1754 E. , 2017/5225 K.

Anayasa Mahkemesinin TCK 220/6 Hakkındaki İptal Kararı ve Gerekçeleri

Anayasa Mahkemesi (AYM), 2023/132 Esas ve 2023/183 Karar sayılı ilamı ile TCK 220/6'nın birinci cümlesini iptal ederek hukuk güvenliği açısından tarihi bir adım atmıştır. AYM, kuralın belirli ve öngörülebilir olmadığını, yargı makamlarına sınırsız bir takdir yetkisi tanıdığını ve bu durumun Anayasa’nın 2. (Hukuk Devleti) ve 38. (Suçta ve Cezada Kanunilik) maddelerine aykırı olduğunu belirtmiştir.

Anahtar Çıkarım: AYM iptal kararında, örgüt üyesi olmayan bir kişinin "örgüt adına" suç işlemesi durumunda doğrudan örgüt üyesi gibi cezalandırılmasının, suçun manevi unsuru ile yaptırım arasındaki bağı kopardığını vurgulamıştır.

Hukuk Devleti ve Belirlilik İlkesi

AYM, kanuni düzenlemelerin hem kişiler hem de idare tarafından anlaşılabilir olması gerektiğini hatırlatmıştır. TCK 220/6'nın "örgüt adına" ibaresinin kapsamının belirsizliği, hangi fiillerin bu kapsama gireceği konusunda failde net bir bilinç oluşturmamaktadır.

İptal Kararının Yürürlük ve Sonuçları

AYM, iptal hükmünün yürürlüğe girmesi için yasama organına süre tanımış olsa da, bu süreçte mahkemelerin AİHM ve AYM gerekçelerini gözeterek uygulama yapması zorunlu hale gelmiştir. İptal kararı, bu suç tipi nedeniyle devam eden yargılamalarda ve kesinleşmiş hükümlerde "lehe kanun" ve "anayasaya uygunluk" denetimi yapılmasını gerekli kılmıştır.

"Dolayısıyla istisna olarak sayılan söz konusu suçlar haricinde işlenen herhangi bir suçun örgüt adına işlendiği değerlendirildiğinde itiraz konusu kural uyarınca kişilerin örgüt üyesi olmamakla birlikte örgüt adına suç işleme suçunun cezalandırılması mümkündür... İtiraz konusu kuralın kamu gücünü kullanan organların keyfî davranışlarının önüne geçecek ve kişilerin hukuku bilmelerine yardımcı olacak şekilde erişilebilir ve öngörülebilir olmadığı belirtilmiştir."

Kaynak: Anayasa Mahkemesi Kararı - Esas No: 2023/132 - Karar No: 2023/183

Belgeyi Gör: ANAYASA MAHKEMESİ KARARI E. 2023/132, K. 2023/183

Örgüt Adına Suç İşleme Suçunda "Araç Suç" ve "Amaç Suç" İlişkisi

TCK 220/6'nın uygulanabilmesi için failin öncelikle bir suç (araç suç) işlemiş olması gerekir. Ancak her suçun işlenmesi otomatik olarak bu maddeyi tetiklemez. Yargıtay'ın yerleşik içtihatlarına göre, araç suçun varlığı örgüt adına hareket edildiğinin tek başına kanıtı olamaz.

Anahtar Çıkarım: Araç suçtan beraat edilmesi, zamanaşımı nedeniyle düşme kararı verilmesi veya eylemin suç teşkil etmediğinin anlaşılması durumunda, TCK 220/6 uyarınca cezalandırma yoluna gidilemez.

Bağlantılılık ve İlliyet Bağı

Failin işlediği araç suç ile örgütün stratejik hedefleri veya çağrısı arasında somut bir bağ kurulmalıdır. Bu bağın kurulmasında sadece "örgüt kanalından yapılan genel çağrıya uyulması" yeterli görülmemeli; failin o anki iradesinin örgütün iradesine ne ölçüde eklemlendiği titizlikle analiz edilmelidir.

Araç Suçun Akıbetinin Üyelik Cezasına Etkisi

Yargıtay 16. Ceza Dairesi'nin (yeni 3. CD) istikrarlı uygulamasına göre, örgüt adına işlendiği iddia edilen araç suçlardan beraat veya düşme kararı verilmesi halinde, TCK 220/6 ve mülga 314/3 delaletiyle mahkumiyet hükmü kurulması hukuken mümkün değildir.

Kategori	Failin Statüsü	Temel Dayanak	Yargıtay Yaklaşımı
Örgüt Üyeliği	Hiyerarşik yapıya dahil, süreklilik arz eden faaliyet.	TCK 314/2	Organik bağ ve faaliyet çeşitliliği aranır.
Örgüt Adına Suç	Hiyerarşide değil, ancak örgüt için suç işleyen.	TCK 220/6	Araç suçun sübutu ve örgüt iradesiyle bağ aranır.
Örgüte Yardım	Üye değil, hiyerarşide değil ancak bilerek yardım eden.	TCK 220/7	Yardım fiilinin somutluğu ve bilerek yapılması esastır.

6459 Sayılı Kanun ile Getirilen İstisnalar ve Propaganda Suçu

11 Nisan 2013 tarihli 6459 sayılı Kanun, TCK 220/6 uygulamasında önemli bir kırılma yaratmıştır. Bu değişiklikle, Terörle Mücadele Kanunu (TMK) m. 7/2'de düzenlenen "terör örgütü propagandası yapmak" suçu, örgüt adına suç işleme kapsamından çıkarılmıştır.

Anahtar Çıkarım: Güncel mevzuat uyarınca, propaganda yapma veya 2911 sayılı Kanun m. 32'ye muhalefet gibi fiiller nedeniyle fail hakkında ayrıca TCK 220/6 maddesinin uygulanması yasal olarak engellenmiştir.

Propaganda Suçunun Özerkleşmesi

Önceden bir kişi örgüt propagandası yaptığında hem propaganda suçundan hem de TCK 220/6 delaletiyle örgüt üyeliğinden ceza almaktaydı. 6459 sayılı Yasa m. 8 ile yapılan düzenleme, bu çifte cezalandırmanın önüne geçmiştir.

Uygulamadaki Geçici Madde Etkisi

TMK'ya eklenen geçici maddeler ve 6459 sayılı Kanun'un getirdiği lehe düzenlemeler, derdest dosyalar açısından "suçun vasfının değişmesi" veya "ceza verilmesine yer olmadığı" kararlarının önünü açmıştır. Yargıtay, bu değişikliklerin geriye dönük uygulanması konusunda titiz bir denetim yapmaktadır.

"Terör örgütü propagandası yapmak suçunun örgüt adına işlenen suç olarak kabul edilerek sanık hakkında TCK 226/6 ve 314/3 maddeleri delaleti ile 314/2 maddesi gereğince cezalandırılmasının yasal olarak mümkün olmadığı zira, 11/04/2013 tarihli 6459 sayılı Yasanın 8. maddesi ile 3713 sayılı Terör ile Mücadele kanunu 7'nci maddesine 4. fıkra eklenmiş ve bazı fiiller TCK 220/6 maddesi kapsamında çıkartılmıştır."

Kaynak: Yargıtay 16. Ceza Dairesi - Esas No: 2017/2197 - Karar No: 2017/5637

Belgeyi Gör: 16. Ceza Dairesi 2017/2197 E. , 2017/5637 K.

Suçta ve Cezada Kanunilik İlkesi: Sunday Times Kararı ve Öngörülebilirlik

AİHM'in Sunday Times v. Birleşik Krallık kararında belirlediği ilkeler, TCK 220/6 analizinde merkez noktadadır. Bir yasanın "kanun" vasfını taşıyabilmesi için sadece şekli bir metin olması yetmez; aynı zamanda bireyin davranışlarını ona göre ayarlayabileceği bir netlikte olması gerekir.

Anahtar Çıkarım: Öngörülebilirlik, bireyin hangi eylemi karşılığında hangi yaptırımla karşılaşacağını makul bir kesinlikle bilmesi hakkıdır. TCK 220/6'daki "adına" ibaresi, bu kesinliği sağlamaktan uzaktır.

Ulaşılabilirlik ve Belirlilik Kriterleri

Yargıtay 16. Ceza Dairesi, birçok kararında AİHM'in A. Tamer Akçam v. Türkiye ve Cengiz ve Diğerleri v. Türkiye kararlarına atıf yaparak, yasaların bu iki kriteri karşılamaması durumunda verilen cezaların "kanunla öngörülmemiş" sayılacağını vurgulamıştır.

Editörün Notu: Belirsizliğin Yarattığı Hukuki Risk

TCK 220/6 gibi ucu açık maddeler, ceza hukukunun "dar yorum" (restrictive interpretation) ilkesine aykırıdır. Failin eylemi ile örgüt arasındaki bağın somutlaştırılmadığı her durum, yargısal bir hata potansiyeli taşır. Profesyonel savunma stratejilerinde, eylemin örgütsel talimatla doğrudan bağlantısının yokluğu ve eylemin niteliği (örneğin sadece demokratik tepki olması) üzerinden gidilmelidir.

"Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi, içtihatlarındaki 'yasayla öngörülen' kavramından ne anlaşılmalıdır sorusuna Sunday Times - Birleşik Krallık no:6538/74, 26/4/1979 tarihli sayılı kararında cevap vermiştir. - Ulaşılabilir, - Öngörülebilir... olması gerekir. Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi A. Tamer Akçam - Türkiye, no:27520/07... yasaların öngörülebilir ve ulaşılabilir olmadığı sonucuna ulaşarak ihlal kararları vermiştir."

Kaynak: Yargıtay 16. Ceza Dairesi - Esas No: 2017/2937 - Karar No: 2018/681

Belgeyi Gör: 16. Ceza Dairesi 2017/2937 E. , 2018/681 K.

Yargıtay Pratiğinde TCK 220/6 Uygulamasının Usulî Şartları

Örgüt adına suç işleme suçunun yargılamasında, usul hukuku bakımından araç suç ile TCK 220/6 arasındaki hukuki kesinti veya birliktelik kritik öneme sahiptir. Yargıtay, bu maddeden mahkumiyet kurulabilmesi için araç suçun tüm unsurlarıyla sübuta ermesini şart koşmaktadır.

Görevli ve Yetkili Mahkeme

TCK 220/6 kapsamındaki yargılamalar, eylemin terör örgütü faaliyeti kapsamında işlendiği iddiası varsa, 3713 sayılı Kanun m. 15 ve 5235 sayılı Kanun m. 12 uyarınca Ağır Ceza Mahkemelerinde (terör suçlarına bakmakla görevli ihtisas mahkemelerinde) görülür.

İspat Külfeti ve Delil Değerlendirmesi

İspat yükü iddia makamındadır. Failin "örgüt adına" hareket ettiğine dair; örgüt içi haberleşme ağları, tanık beyanları, örgütsel dökümanlar veya eylemin zamanlaması gibi somut veriler sunulmalıdır. Sadece benzer sloganların atılması veya örgüt medyasında yer alan genel bir eylem çağrısı, tek başına TCK 220/6 için yeterli kabul edilmemelidir.

Uygulama Notu: Savunma Makamının Odak Noktası

Müdafi tarafından, araç suçun "örgüt adına" değil, failin kendi bireysel saikiyle veya tesadüfi katılımıyla işlendiği argümanı geliştirilmelidir. Eğer araç suçtan hükmün açıklanmasının geri bırakılması (HAGB) kararı verilmişse, bu durumun TCK 220/6 mahkumiyetine esas alınıp alınamayacağı tartışmalı olup, kural olarak sübutun kesinleşmesi aranmalıdır.

AİHS m. 5 ve m. 6 Kapsamında Uzun Yargılama ve Gözaltı Sorunları

Örgüt adına suç işleme iddiaları genellikle terör soruşturmaları kapsamında yürütüldüğünden, faillerin uzun gözaltı süreleri ve tutukluluk süreçleriyle karşılaşması yaygındır. AİHM'in Işık v. Türkiye (1997) ve Dedeoğlu v. Türkiye (2011) kararları, bu süreçlerdeki hak ihlallerini net bir şekilde ortaya koymuştur.

Gözaltı Süreleri ve Hakim Önüne Çıkarılma

Özellikle 1990'lı yıllarda ve OHAL dönemlerinde uygulanan uzun gözaltı süreleri (20 güne varan incommunicado tutma halleri), Sözleşme'nin 5/3 maddesinin açık ihlali olarak kabul edilmiştir. Modern yargı pratiğinde bu süreler kısıtlanmış olsa da, makul sürenin aşılması halen bir risk alanıdır.

Makul Sürede Yargılanma Hakkı

Yargılama süresinin karmaşıklık, sanık sayısı ve yetkili makamların tutumu gibi kriterlerle uyumsuz şekilde uzaması, AİHS m. 6/1 ihlaline yol açar. Yargıtay, özellikle firari sanıkların beklenmesi gerekçesiyle diğer sanıkların yargılamasının makul süreyi aşmasını hukuka aykırı bulmaktadır.

"Başvurana atılı fiiller terör tehdidi gibi görülmüş olsa da, AİHM, başvuranın hiçbir adli müdahale olmadan yirmi gün boyunca tutulu bulundurulmasının gerekli olduğunu kabul edemez. Dolayısıyla AİHS’nin 5§3 maddesi ihlal edilmiştir."

Kaynak: AİHM - Işık v. Türkiye Davası - Dosya No: 35064/97

Belgeyi Gör: AİHM - İŞİK - TÜRKİYE DAVASİ, Dosya No : 35064/97, Tarih : 1997-05-09

Mülkiyet Hakkı ve Tazminat Süreçlerindeki Gecikmeler

Örgüt suçları soruşturmalarında başvurulan kamulaştırma veya el koyma gibi idari/adli işlemlerdeki gecikmeler de AİHS nezdinde mülkiyet hakkı (1 No'lu Protokol m. 1) ve adil yargılanma hakkı kapsamında incelenmektedir. Tazminatların geç ödenmesi ve enflasyon karşısında erimesi, Türkiye aleyhine çok sayıda ihlal kararı getiren sistematik bir sorundur.

Ek Kamulaştirma Tazminatı ve Enflasyon

Yatır v. Türkiye ve Acun ve Yumak v. Türkiye kararlarında görüldüğü üzere, devletin borçlarını uzun yıllar sonra ödemesi ve bu sürede uygulanan faiz oranlarının enflasyonun altında kalması, mülkiyet hakkının özüne dokunan bir müdahale olarak nitelendirilmektedir.

Mahkeme Kararlarının İcrasındaki Gecikme

AİHM, lehe verilen mahkeme kararlarının makul bir sürede icra edilmemesini "mahkemeye erişim hakkının" bir parçası olarak görmekte ve m. 6/1 ihlali olarak değerlendirmektedir.

"AİHM, yetkililerin Karacabey Asliye Hukuk Mahkemesi’nin kararlarından doğan borçların son ödemesini 20 Mart 2009 tarihinde yapmış olmasına rağmen, Hükümetin başvuranların lehlerine verilen kararların uygulanmasında meydana gelen 24 aylık gecikmeyi haklı gösterecek herhangi bir açıklama yapmadığını gözlemler... AİHS’in 6/1 maddesinin ve 1 No’lu Protokol’ün 1. maddesinin ihlal edildiğini tespit etmiştir."

Kaynak: AİHM - Işık ve Diğerleri v. Türkiye - Dosya No: 10434/08

Belgeyi Gör: AİHM - İŞİK ve diğerleri - TÜRKİYE, Dosya No : 10434/08, Tarih : 2011-11-03

Savunma Hakları ve Silahların Eşitliği İlkesi

Örgütlü suç yargılamalarında, özellikle gizli tanık beyanları ve kısıtlılık kararı verilen dosya içerikleri, silahların eşitliği ilkesini zedeleyebilmektedir. Failin aleyhindeki delillere erişememesi veya bunları sorgulayamaması, savunma hakkının kısıtlanması anlamına gelir.

Gizli Belgelere Erişim Engeli

Çatak v. Türkiye kararında olduğu gibi, bir idari veya adli kararın dayanağı olan "gizli güvenlik soruşturması" verilerinin faile sunulmaması, çekişmeli yargılama ilkesine aykırıdır. Mahkemelerin bu verileri tek taraflı inceleyerek hüküm kurması, savunma makamını etkisiz bırakmaktadır.

Duruşmasız Karar Verme ve Ceza Kararnameleri

Mülga ceza kararnamesi uygulamalarında olduğu gibi, sanığın sorgusu yapılmadan veya duruşma açılmadan verilen mahkumiyet kararları, Sözleşme m. 6/1 kapsamında duruşmanın aleniliği ve sanığın davaya katılım hakkını ihlal etmektedir.

"Mahkeme, somut davada genel olarak olayların örtüşen niteliği ve 6/3. maddenin bentlerinin birinci paragrafta öngörülen genel hakkaniyet güvencesinin özel yönleri olarak görülebilmesi nedeniyle başvuranların şikayetlerini 6/1. madde bağlamında ele almayı uygun bulmaktadır... Adli makamlar tarafından takip edilen usulün başvuranların savunma haklarını tam olarak kullanmalarını engellediğine ve yargılamayı adaletsiz hale getirdiğine karar vermiştir."

Kaynak: AİHM - Barışık ve Alp v. Türkiye Davası - Dosya No: 29765/02

Belgeyi Gör: AİHM - BARİŞİK VE ALP - TÜRKİYE DAVASİ, Dosya No : 29765/02, Tarih : 2007-11-27

Adil Tazmin ve İhlallerin Telafisi Mekanizması

AİHM, tespit ettiği ihlaller sonrasında AİHS m. 41 uyarınca maddi ve manevi tazminata hükmetmektedir. Ancak tazminatın asıl amacı ihlalin tespiti ve mümkünse eski hale getirmedir. Türk hukukunda 220/6 maddesindeki ihlallerin tespiti, sanıklar için "yargılamanın yenilenmesi" (CMK m. 311) yolunu açan bir iade-i itibar vesilesidir.

Manevi Tazminat Kriterleri

AİHM, manevi tazminatı belirlerken çekilen acı, endişe ve belirsizlik süresini dikkate alır. Genellikle 2.000 ile 10.000 Euro arasında değişen rakamlar, yerleşik içtihatlara göre standartlaştırılmıştır.

Maddi Tazminat ve İlliyet Bağı

Maddi tazminat için ihlal ile zarar arasında doğrudan bir bağ aranır. Örneğin, haksız gözaltı nedeniyle kaybedilen kazanç veya mülkiyet hakkı ihlali nedeniyle eriyen para bu kapsamdadır. Ancak "adil yargılama olsaydı beraat ederdim" gibi varsayımsal iddialar genellikle maddi tazminat gerekçesi kabul edilmez.

Sıkça Sorulan Sorular

1. TCK 220/6 maddesi tamamen mi iptal edildi? Anayasa Mahkemesi, 2023/183 sayılı kararı ile TCK 220/6'nın birinci cümlesini (üyelikten ayrıca cezalandırma hükmünü) iptal etmiştir. Ancak iptal kararının yürürlüğe girmesi ve yasal boşluğun doldurulması için bir süre öngörülmüştür. Bu süreçte mahkemeler, AYM'nin "öngörülebilirlik" gerekçesini somut olayda tartışmak zorundadır.

2. Propaganda suçu işleyen biri hala TCK 220/6'dan ceza alabilir mi? Hayır. 6459 sayılı Kanun ile yapılan değişiklik sonrasında, propaganda suçu veya 2911 sayılı Kanun'un belirli maddelerine muhalefet gibi fiiller artık TCK 220/6 delaletiyle "örgüt üyeliği" cezasına konu edilemez. Bu fiiller yalnızca kendi özel maddeleri uyarınca cezalandırılabilir.

3. Işıkırık kararı geriye dönük olarak kesinleşmiş dosyaları etkiler mi? Evet. AİHM'in ihlal kararları ve AYM'nin iptal kararları, CMK m. 311/1-f ve 311/1-e bentleri uyarınca yargılamanın yenilenmesi sebebidir. Kesinleşmiş cezası bulunan kişiler, bu kararlara dayanarak infazın durdurulmasını ve yeniden yargılama yapılmasını talep edebilirler.

4. Örgüt adına suç işleme suçunda "araç suç"tan beraat edilirse ne olur? Yargıtay 16. Ceza Dairesi'nin (yeni 3. CD) yerleşik içtihadına göre, örgüt adına işlendiği iddia edilen araç suçtan beraat verilmesi durumunda, failin örgüt üyesi gibi cezalandırılması hukuken imkansız hale gelir. Bu durumda TCK 220/6'dan da beraat kararı verilmesi esastır.

Kaynakça

• TCK 220/6, 3713 Sayılı Terörle Mücadele Kanunu, 2911 Sayılı Toplantı ve Gösteri Yürüyüşleri Kanunu.
• Yargıtay 16. Ceza Dairesi, Esas No: 2020/6746, Karar No: 2020/6881.
• Yargıtay 16. Ceza Dairesi, Esas No: 2015/1754, Karar No: 2017/5225.
• Anayasa Mahkemesi Kararı, Esas No: 2023/132, Karar No: 2023/183.
• AİHM, Işıkırık v. Türkiye, Başvuru no: 41226/09.
• AİHM, Işık v. Türkiye, Başvuru no: 49009/09.
• AİHM, Sunday Times v. Birleşik Krallık, Başvuru no: 6538/74.

---

Yasal Uyarı: Bu makale, mülga ve güncel içtihatlar ile mevzuat değişikliklerinin akademik düzeyde incelenmesi amacıyla hazırlanmış bir hukuk bültenidir. İçerikte yer alan bilgiler genel nitelikte olup, her somut olayın kendine özgü koşulları (delil durumu, suç vasfı, zamanaşımı vb.) farklı hukuki sonuçlar doğurabilir. Bu metin profesyonel bir hukuki danışmanlık yerine geçmez; yasal süreçleriniz için mutlak surette yetkin bir hukukçudan destek almanız tavsiye edilir.

Ana Kategori Rehberi

Bu konunun genel çerçevesi için Ceza Hukuku Genel Rehberi sayfasına bakabilirsiniz.