AİHM - İŞİK ve diğerleri - TÜRKİYE, Dosya No : 10434/08, Tarih : 2011-11-03

# AİHM - İŞİK ve diğerleri - TÜRKİYE, Dosya No : 10434/08, Tarih : 2011-11-03 AVRUPA İNSAN HAKLARİ MAHKEMESİ İKİNCİ DAİRE İŞİK VE DİĞERLERİ – TÜRKİYE (Başvuru no. 10434/08) KARARİN ÖZET ÇEVİRİSİ STRAZBURG 3 Kasim 2011 İşbu karar AİHS’nin 44/2 maddesinde belirtilen koşullar çerçevesinde kesinleşecektir. Şekli düzeltmelere tabi olabilir. AVRUPA KONSEYİ COUNCİL OF EUROPE ______________________________________________________________________________________ © T.C. Dişişleri Bakanliği, 2011. Bu gayriresmi özet çeviri Dişişleri Bakanliği Avrupa Konseyi ve İnsan Haklari Genel Müdür Yardimciliği tarafindan yapilmiş olup, Mahkeme’yi bağlamamaktadir. Bu çeviri, davanin adinin tam olarak belirtilmiş olmasi ve yukaridaki telif hakki bilgisiyle beraber olmasi koşulu ile Dişişleri Bakanliği Avrupa Konseyi ve İnsan Haklari Genel Müdür Yardimciliği’na atifta bulunmak suretiyle ticari olmayan amaçlarla alintilanabilir. USUL Türkiye Cumhuriyeti Devleti aleyhine açilan 10434/08 no’lu davanin nedeni, Haydar İşik, Nuri İşik ve Riza İşik (“başvuranlar”) adli üç Türk vatandaşinin, Avrupa İnsan Haklari Mahkemesi’ne (“mahkeme”) 15 Ocak 2008 tarihinde, İnsan Haklari ve Temel Özgürlüklerin Korunmasina ilişkin Sözleşme’nin (“Avrupa İnsan Haklari Sözleşmesi’nin - AİHS”) 34. maddesi uyarinca yapmiş olduklari başvurudur. Başvuranlar Bursa Barosu avukatlarindan A.F. Demirkan tarafindan temsil edilmiştir. OLAYLAR DAVANİN KOŞULLARİ Sirasiyla 1941, 1946 ve 1948 doğumlu başvuranlar Bursa’da ikamet etmektedirler. 2004 yilinda Karayollari Genel Müdürlüğü, başvuranlara ait bir arsaya otoyol inşaati için resmi bir kamulaştirma işlemi yapmaksizin el koymuştur. Başvuranlar, arsalarinin fiili kamulaştirilmasindan dolayi tazminat almak için Karacabey Asliye Hukuk Mahkemesi önünde dava açmişlardir. Tazminat olarak mahkemeden 6.500 Türk Lirasi talep etmişler ve fazlaya ilişkin haklarini sakli tutmuşlardir. 16 Kasim 2006 tarihinde Karacabey Asliye Hukuk Mahkemesi, başvuranlarin arsalarinin fiili kamulaştirilmasindan dolayi başvuranlara talep ettikleri gibi 6.500 TL ödenmesine hükmetmiştir. Başvuranlar sözkonusu miktari almak için Bursa İcra Dairesi önünde icra işlemlerini başlatmişlardir (dosya no. 2009/2793). 13 Mart 2007 tarihinde Yargitay, ilk derece mahkemesinin kararini onamiştir. Başvuranlar, önceki dava sirasinda elde edilen ve arsaya başvuranlarin talep ettiğinden daha yüksek değer biçen bilirkişi raporu işiğinda, ek tazminat talebinde bulunmak için Karacabey Asliye Hukuk Mahkemesi’nde ek dava açmişlardir. 10 Mayis 2007 tarihinde Karacabey Asliye Hukuk Mahkemesi, faiz eklenerek başvuranlara 158.626,30 TL ödenmesine hükmetmiştir. Başvuranlar, hükmedilen miktari almak için Bursa İcra Dairesi önünde diğer icra işlemlerini başlatmişlardir (dosya no. 2007/6182). 16 Ekim 2007 tarihinde Yargitay, Karacabey Asliye Hukuk Mahkemesi’nin kararini onamiştir. 20 Mart 2009 tarihlerinde İdare, 10.297,75 TL ödeme yapmiştir. Başvuranlarin sunduklari bilgilere göre, icra dosyalarinda ödenmemiş borç bulunmamaktadir. HUKUK İ. AİHS’İN 6/1 MADDESİ VE 1 NO.’LU PROTOKOL’ÜN 1. MADDESİNİN İHLAL EDİLDİĞİ İDDİASİ Başvuranlar, lehlerinde verilen, infazi mümkün ve bağlayici kararlari yetkililerin tam olarak uzun süre yerine getirmemesinin AİHS’in 6. maddesi uyarinca mahkemeye başvurma haklarini ve 1 No.’lu Protokol’ün 1. maddesi uyarinca mülkiyetin serbestçe kullanimi haklarini ihlal ettiğinden şikayetçi olmuşlardir. AİHM, AİHS’in 35/3 maddesi bağlaminda bu şikayetlerin açikça dayanaktan yoksun ve başka açilardan bakildiğinda da kabuledilemez olmadiği kanisindadir. Dolayisiyla sözkonusu şikayetler kabuledilebilir ilan edilmelidir. AİHM, yetkililerin Karacabey Asliye Hukuk Mahkemesi’nin kararlarindan doğan borçlarin son ödemesini 20 Mart 2009 tarihinde yapmiş olmasina rağmen, Hükümetin başvuranlarin lehlerine verilen kararlarin uygulanmasinda meydana gelen 24 aylik gecikmeyi hakli gösterecek herhangi bir açiklama yapmadiğini gözlemler. AİHM mevcut davadakine benzer meseleleri ele alan davalarda siklikla, AİHS’in 6/1 maddesinin ve 1 No’lu Protokol’ün 1. maddesinin ihlal edildiğini tespit etmiştir (bkz., örneğin; Burdov – Rusya, 59498/00; Kaçar ve Diğerleri – Türkiye, 38323/04, 38379/04, 38389/04, 38403/04, 38423/04, 38510/04, 38513/04 ve 38522/04 ve Burdov – Rusya (no. 2), 33509/04). Sözkonusu davada AİHM’in farkli bir sonuca ulaşmasini sağlayacak herhangi bir iddia bulunmamaktadir. Dolayisiyla AİHM, yetkililerin Karacabey Asliye Hukuk Mahkemesi’nin kararlarini gereğince yerine getirmemesi nedeniyle, AİHS’in 6/1 maddesinin ve 1 No’lu Protokol’ün 1. maddesinin ihlal edildiğini tespit etmiştir. İİ. AİHS’İN 41. MADDESİNİN UYGULANMASİ A. Tazminat, yargilama masraf ve giderleri Başvuranlar, arsalarinin fiili kamulaştirilmasindan ötürü mahrum birakildiklari potansiyel kira gelirine karşilik maddi tazminat olarak 130.000 TL (yaklaşik 61.700 Euro) talep etmişlerdir. Manevi tazminata ilişkin olarak başvuranlar, iç hukukta verilen kararin ödemesinin yapilmamasindan dolayi endişe ve sikintiya maruz kaldiklarini iddia etmişler ve sözkonusu tazminat miktarinin AİHM tarafindan belirlenmesini talep etmişlerdir. Yargilama masraf ve giderleri olarak başvuranlar, miktarin belirlenmesini AİHM’e birakarak mevcut davada avukatlarinin yürüttüğü iş için ödeme yapilmasina hükmedilmesini AİHM’den talep etmişlerdir. Hükümet bu iddialara itiraz etmiştir. AİHM, nihai kararin icrasinin gecikmesinden dolayi AİHS’in 6/1 maddesinin ve 1 No’lu Protokol’ün 1. maddesinin ihlal edildiğini kaydeder. Ayrica AİHM, iç hukukta başvuranin lehine verilen bir karar yerine getirildiğinde, bu kararin borcuna ilişkin olarak ödemeye hükmetmeyeceğini kaydeder. Bu itibarla AİHM, tespit edilen ihlal ile talep edilen maddi tazminat arasinda illiyet baği görememektedir. Bu nedenle bu talebi reddeder. Diğer yandan AİHM, başvuranlarin yalnizca ihlal tespitiyle giderilemeyecek birtakim manevi zarara uğradiklari kanisindadir. Sonuç olarak, davanin koşullari, özellikle iç hukukta verilen kararin icrasinda meydana gelen gecikme göz önüne alindiğinda ve hakkaniyete uygun bir değerlendirme yapildiğinda AİHM, başvuranlara manevi tazminat olarak ortaklaşa 2.400 Euro ödenmesine hükmeder. Yargilama masraf ve giderleri ile ilgili olarak, AİHM içtihadina göre, başvuran yargilama masraf ve giderlerinin geri ödemesini ancak bunlarin gerçekliği, gerekliliği ve oranlarinin makul yapisi ortaya konduğu sürece elde edebilir. Mevcut davada bu iddialari karşilayan somut görüş bulunmamasi bakimindan AİHM, bu başlik altinda herhangi bir ödeme yapilmamasina hükmetmiştir. B. Gecikme faizi AİHM, gecikme faizinin, Avrupa Merkez Bankasi’nin marjinal kredi faiz oranina üç puanlik bir artiş eklenerek belirlenmesini uygun görmektedir. AİHM YUKARİDAKİ GEREKÇELERE DAYANARAK, OYBİRLİĞİYLE 1. Başvurunun kabuledilebilir olduğuna; 2. AİHS’in 6/1 maddesinin ve 1 No’lu Protokol’ün 1. maddesinin ihlal edildiğine; 3. (a) Savunmaci Devlet’in, başvuranlara ortaklaşa, AİHS’in 44. maddesinin 2. fikrasi uyarinca kararin kesinleştiği tarihten itibaren üç ay içinde, ödeme gününde geçerli olan kur üzerinden Türk Lirasina çevrilmek üzere, her türlü vergi ve kesintiden muaf tutularak, manevi tazminat olarak 2.400 Euro (iki bin dört yüz Euro) ödemesine; (b) Yukarida belirtilen üç aylik sürenin sona erdiği tarihten ödemenin yapilmasina kadar geçen süre için, sözkonusu meblağlara, Avrupa Merkez Bankasi’nin anilan dönem için geçerli olan marjinal kredi faiz oranina üç puanlik bir artiş eklemek suretiyle belirlenecek basit faiz uygulanmasina; 4. Başvuranlarin adil tazmin taleplerinin kalan kisminin reddine, KARAR VERMİŞTİR. İşbu karar İngilizce hazirlanmiş, AİHM İç Tüzüğü’nün 77. maddesinin 2. ve 3. fikralari uyarinca 3 Kasim 2011 tarihinde yazili olarak tebliğ edilmiştir.