Adli Sicil ve Arşiv Kayıtlarının Silinmesi: Güncel Mevzuat ve Yargıtay İçtihatları Işığında Adliye Pratiği

Adli Sicil ve Arşiv Kayıtlarının Silinmesinde Görev ve Yetki Ayrımı

Adli sicil ve arşiv kayıtlarının silinmesi işlemlerinde 11.04.2012 tarihinde yürürlüğe giren 6290 sayılı Kanun ile köklü bir usul değişikliğine gidilmiştir. Bu tarihten itibaren adli sicil arşiv kayıtlarının silinmesi yetkisi münhasıran Adalet Bakanlığı Adli Sicil ve İstatistik Genel Müdürlüğü’ne (ASİGM) devredilmiştir. Yerel mahkemelerin adli sicil arşiv kaydını silme yetkisi bulunmamakta; mahkemelerin yetkisi yalnızca 5352 sayılı Adli Sicil Kanunu (ASK) m. 13/A uyarınca "Yasaklanmış Hakların Geri Verilmesi" (Memnu Hakların İadesi) kararı vermekle sınırlıdır.

Adliye pratiğinde sıklıkla düşülen hata, arşiv kaydının silinmesi için hükmü veren mahkemeye başvurulmasıdır. Yargıtay'ın yerleşik içtihatları, mahkemelerin bu yönde verdiği ek kararların "kanun yararına bozma" yoluyla ortadan kaldırılması gerektiğini teyit etmektedir.

"11.04.2012 tarihinden itibaren adlî sicil ve arşiv kayıtlarının silinmesi işleminin münhasıran Adlî Sicil ve İstatistik Genel Müdürlüğünce yapılması gerektiği gözetilmeden, yazılı şekilde karar verilmesinde isabet görülmemiştir."

Kaynak: Yargıtay 1. Ceza Dairesi - Esas No: 2024/1073 - Karar No: 2024/1009

Belgeyi Gör

Adli Sicil Kaydının Arşive Alınması ve Silinme Şartları

Adli sicil kaydı, cezanın veya güvenlik tedbirinin infazının tamamlanmasıyla birlikte ASİGM tarafından resen silinerek arşiv kaydına alınır. Bu aşama, 5352 sayılı ASK m. 9 uyarınca idari bir işlemdir. Adli sicil bilgisinin arşive alınabilmesi için infazın tam olarak gerçekleşmiş olması (hak ederek tahliye veya adli para cezasının ödenmesi) şarttır.

Adli Sicil Kaydının Silinmesini Gerektiren Haller

5352 sayılı Kanun m. 9/1 uyarınca adli sicil bilgileri şu hallerde silinerek arşive aktarılır: 1. Cezanın veya güvenlik tedbirinin infazının tamamlanması. 2. Şikayetten vazgeçme veya etkin pişmanlık dolayısıyla mahkumiyetin tüm sonuçlarıyla ortadan kalkması. 3. Ceza zamanaşımının dolması. 4. Genel af ilanı.

Arşiv Kaydına Alınan Verilerin Hukuki Statüsü

Arşiv kaydı, kişinin mahkumiyetine dair bilgilerin kamuya açık olmayan, ancak belirli kanuni şartlar dahilinde (kamu görevine giriş, silah ruhsatı alımı vb.) erişilebilen bir veri tabanında saklanmasıdır. Arşiv kaydının tamamen silinmesi, adli sicil kaydının silinmesinden çok daha katı sürelere ve usullere tabidir.

Arşiv Kayıtlarının Silinmesi İçin Öngörülen Yasal Süreler

Arşiv kayıtlarının silinmesi süreleri, suçun niteliğine ve bu suçun özel kanunlarda veya Anayasa'nın 76. maddesinde bir hak yoksunluğuna neden olup olmadığına göre değişmektedir. 5352 sayılı Kanun m. 12 bu süreleri kesin hatlarla belirlemiştir.

Kayıt Türü	Silinme Süresi	Ek Şart
Genel Mahkumiyetler (ASK m. 12/1-c)	5 Yıl	Arşive alınma koşullarının oluştuğu tarihten itibaren.
Hak Yoksunluğuna Neden Olan Suçlar	15 Yıl	Yasaklanmış hakların geri verilmesi kararı alınması şartıyla.
Hak Yoksunluğuna Neden Olan Suçlar	30 Yıl	Yasaklanmış hakların geri verilmesi kararı alınmaksızın.

5 Yıllık Silinme Süresi (Genel Kural)

Anayasa m. 76 veya özel kanunlarda (657 sayılı DMK m. 48, 6136 sayılı Kanun vb.) hak yoksunluğuna neden olmayan suçlar bakımından, kaydın arşive alınma koşullarının oluştuğu tarihten itibaren 5 yıl geçmesiyle arşiv kaydı silinir. Bu gruptaki suçlar genellikle basit suçlar veya hak mahrumiyeti doğurmayan suçlardır.

15 ve 30 Yıllık Silinme Süreleri (İstisnai Kural)

Eğer suç, Türk Ceza Kanunu dışındaki kanunlarda veya Anayasa'da bir hak yoksunluğuna yol açıyorsa (Örn: Hırsızlık, dolandırıcılık, rüşvet gibi yüz kızartıcı suçlar), silinme süresi uzar. Bu durumda ilgilinin mahkemeden "yasaklanmış hakların geri verilmesi" kararı alıp almadığı kritik önemdedir.

"Adı geçen sanığın kasten yaralama suçundan almış olduğu cezanın ertelenmesi nedeniyle oluşturulan kaydın, atılı suçun niteliği gereği sanık hakkında hak yoksunluğuna sebebiyet verdiği... yasaklanmış hakların geri verilmesi kararı alınması koşulu ile 15 yıl, yasaklanmış hakların geri verilmesi kararı alınmaksızın 30 yıl geçmesiyle arşivden silinebileceği... gözetilmeksizin, yazılı şekilde arşiv kaydının silinmesine karar verilmesinde isabet görülmemiştir."

Kaynak: Yargıtay 1. Ceza Dairesi - Esas No: 2022/959 - Karar No: 2022/1548

Belgeyi Gör

Yasaklanmış Hakların Geri Verilmesi (Memnu Hakların İadesi) Kurumu

Yasaklanmış hakların geri verilmesi, 5352 sayılı Kanun m. 13/A ile düzenlenen ve ceza mahkumiyetinden kaynaklanan sürekli hak yoksunluklarını ortadan kaldıran bir müessesedir. Adli sicil arşiv kaydının 15 yıl içinde silinebilmesi için bu kararın alınması zorunludur.

Kararın Alınabilmesi İçin Gerekli Şartlar

Hukuk pratiğinde memnu hakların iadesi kararı verilebilmesi için üç temel şartın kümülatif olarak gerçekleşmesi gerekir: 1. Mahkum olunan cezanın infazının üzerinden en az 3 yıl geçmiş olması. 2. Kişinin bu süre zarfında yeni bir suç işlememiş olması. 3. Hayatını "iyi halli" olarak sürdürdüğü hususunda mahkemede tam bir kanaat oluşması.

Görevli ve Yetkili Mahkeme

Memnu hakların iadesi kararı, hükmü veren mahkemeden veya hükümlünün ikametgahının bulunduğu yerdeki aynı dereceli mahkemeden talep edilebilir. Ancak dikkat edilmelidir ki; bu başvuru sonucunda mahkeme yalnızca "hakların iadesine" karar verir, "arşiv kaydının silinmesine" karar veremez.

"Yasaklanmış hakların geri verilmesi için cezanın infaz edilmiş olması ve kişinin infazın tamamlanmasından itibaren üç yıllık süre içerisinde yeni bir suç işlememesi ve hayatını iyi halli olarak sürdürdüğü hususunda mahkemede bir kanaatin oluşması gerekecektir... mahkemece bu yönde araştırma yapılarak sonucuna göre bir karar verilmesi gerektiği gözetilmediği gibi... arşiv kaydının silinmesi işlemlerinin, Adli Sicil ve İstatistik Genel Müdürlüğünce yerine getirileceğinin gözetilmemesi nedenleriyle kanun yararına bozma istemi yerinde görülmüştür."

Kaynak: Yargıtay 13. Ceza Dairesi - Esas No: 2019/12429 - Karar No: 2019/16232

Belgeyi Gör

Anayasa m. 76 ve Özel Kanunlar Kapsamındaki Suçların Analizi

Anayasa'nın 76. maddesinde sayılan suçlar ile bazı özel kanunlarda (Örn: 2839 sayılı Milletvekili Seçim Kanunu, 657 sayılı DMK) yer alan suçlar, "affa uğramış olsalar bile" belirli hak yoksunluklarına neden olurlar. Bu suçlar bakımından arşiv kaydı hiçbir zaman 5 yılda silinemez.

Yüz Kızartıcı Suçlar ve Devlet Memurluğu Engeli

Hırsızlık, dolandırıcılık, rüşvet gibi suçlar 657 sayılı Kanun m. 48/A-5 uyarınca devlet memurluğuna ebedi engel teşkil eder. Bu tür bir kaydın adli sicilden silinip arşive alınması memuriyete girişteki engeli kaldırmaz. Bu engelin tartışılabilir hale gelmesi için ancak 15/30 yıllık sürelerin geçmesi ve arşiv kaydının tamamen silinmesi gerekir.

6136 Sayılı Kanun Kapsamındaki Mahkumiyetler

Ateşli silahlar ve bıçaklar hakkındaki kanun kapsamında alınan mahkumiyetler, genellikle silah taşıma veya bulundurma ruhsatı alınmasına engel teşkil eder. Yargıtay 8. Ceza Dairesi'nin yerleşik görüşü, bu suçların da hak yoksunluğuna neden olan suçlar kategorisinde değerlendirilmesi gerektiği yönündedir.

"Sanığın 6136 sayılı Kanun'a muhalefet suçundan almış olduğu mahkumiyet kaydının, atılı suçun niteliği gereği sanık hakkında hak yoksunluğuna sebebiyet verdiği... yasaklanmış hakların geri verilmesi kararı alınması koşulu ile 15 yıl, yasaklanmış hakların geri verilmesi kararı alınmaksızın 30 yıl geçmesiyle arşivden silinebileceği... gözetilmeden, yazılı şekilde arşiv kaydının silinmesine karar verilmesinde isabet görülmemiştir."

Kaynak: Yargıtay 8. Ceza Dairesi - Esas No: 2020/1760 - Karar No: 2021/14995

Belgeyi Gör

Adli Sicil ve İstatistik Genel Müdürlüğü’ne Başvuru Usulü

Arşiv kaydının silinmesi süreci idari bir başvuru ile başlar. Hükümlü veya vekili, yasal sürelerin dolduğunu ispatlayan belgelerle (infaz evrakı, mahkeme ilamı vb.) birlikte ASİGM’ye yazılı dilekçe ile başvurmalıdır.

Dilekçede Bulunması Gereken Zorunlu Unsurlar

1. Kimlik ve Adres Bilgileri: Başvuranın T.C. Kimlik numarası ve güncel tebligat adresi.
2. Mahkumiyet Bilgileri: Kararı veren mahkeme, esas/karar numarası ve suç tarihi.
3. İnfaz Durumu: Cezanın ne zaman infaz edildiği ve infazın türü (para cezası/hapis).
4. Hukuki Dayanak: 5352 sayılı Kanun m. 12 ve geçici m. 2 atıfları.
5. Memnu Hakların İadesi Kararı (Varsa): Eğer 15 yıllık süre üzerinden talep yapılıyorsa, mahkemeden alınan kesinleşmiş memnu hakların iadesi kararı eklenmelidir.

Editörün Notu: Başvuruda Dikkat Edilmesi Gereken Riskler

Uygulamada ASİGM, bazen infaz bilgilerinin sisteme hatalı işlenmesi veya mahkemelerin infaz fişlerini geç göndermesi nedeniyle talepleri reddedebilmektedir. Bu durumda dilekçe ekine mutlaka Cumhuriyet Başsavcılığı İnfaz Bürosu'ndan alınacak onaylı "Yerine Getirme Fişi" eklenmelidir. İdari başvurunun reddi halinde İdare Mahkemesi'nde iptal davası açma hakkı saklıdır.

Mahkemelerin Yetkisizliği ve Kanun Yararına Bozma Uygulamaları

Ceza muhakemesinde "kanun yararına bozma", kesinleşen ancak hukuka aykırı olduğu sonradan anlaşılan kararlar için başvurulan olağanüstü bir kanun yoludur. Adli sicil silme başvurularında en çok bu yolun kullanıldığı görülmektedir. Mahkemeler, kendilerine yapılan başvurularda yetkileri olmadığı halde "arşiv kaydının silinmesine" karar verdiklerinde, Adalet Bakanlığı bu kararı Yargıtay'a taşımaktadır.

"Adli sicil arşiv kaydının silinmesine karar verilmiş ise de, kararın kesinleşme tarihinden önce... arşiv kayıtlarının silinmesi işleminin Adlî Sicil ve İstatistik Genel Müdürlüğünce yapılacağının hükme bağlanması karşısında, 11/04/2012 tarihinden itibaren adlî sicil ve arşiv kayıtlarının silinmesi işleminin münhasıran Adli Sicil ve İstatistik Genel Müdürlüğünce yapılması gerektiği gözetilmeden, yazılı şekilde karar verilmesinde isabet görülmemiştir."

Kaynak: Yargıtay 18. Ceza Dairesi - Esas No: 2015/15383 - Karar No: 2016/1437

Belgeyi Gör

Kullanmak İçin Uyuşturucu Madde Bulundurma Suçlarında Özel Durumlar

TCK m. 191 kapsamında verilen "Tedavi ve Denetimli Serbestlik" kararları, infaz süreci bakımından özellik arz eder. Bu kararların ihlali durumunda verilen hapis cezaları, adli sicil kaydına işlenir. Bu kayıtların silinmesi de yine genel yetki kurallarına tabidir.

"Küçükçekmece 19.Asliye Ceza Mahkemesinin... ek kararı ile; adli sicil arşiv kaydının silinmesine karar verildiği... 11.04.2012 tarihinden itibaren adli sicil ve arşiv kayıtlarının silinmesi işleminin münhasıran Adli Sicil ve İstatistik Genel Müdürlüğünce yapılması gerektiği gözetilmeden adli sicil arşiv kaydının silinmesine karar verilmesi, Kanun'a aykırı olup kanun yararına bozma istemi yerinde görülmüştür."

Kaynak: Yargıtay 10. Ceza Dairesi - Esas No: 2022/8905 - Karar No: 2023/3205

Belgeyi Gör

Ertelenmiş Mahkumiyetlerin Adli Sicil Sürecine Etkisi

Hükmün Açıklanmasının Geri Bırakılması (HAGB) ile hapis cezasının ertelenmesi (TCK m. 51) kararları karıştırılmamalıdır. HAGB kayıtları adli sicile değil, sadece hakim ve savcıların erişebileceği özel bir sisteme kaydedilir. Ancak hapis cezasının ertelenmesi (tecil) kararları adli sicile doğrudan işlenir ve doğrudan arşive kaydedilir.

765 Sayılı TCK m. 95/2 Uygulaması

Eski Ceza Kanunu döneminde işlenen suçlarda, cezanın ertelenmesi halinde 5 yıllık denetim süresi içinde suç işlenmezse mahkumiyet "esasen vaki olmamış" sayılır. Bu durum, arşiv kaydının silinmesi için gerekli olan "hak yoksunluğunun kalkması" şartının gerçekleştiğine delalet eder.

Uygulama Notu: Denetim Süresinin Takibi

Erteli mahkumiyetlerde, denetim süresinin dolduğu tarih "infazın tamamlandığı tarih" olarak kabul edilir. Ancak bu tarihten sonra 5 veya 15 yıllık sürelerin hesaplanması gerekir. Mahkemelerin 765 sayılı TCK m. 95/2 uyarınca verdikleri "vaki olmamış sayılma" kararları, ASİGM nezdindeki silme başvurusunda en güçlü delildir.

Adliye Pratiğinde Dilekçe Yazımında Dikkat Edilmesi Gereken Teknik Detaylar

Bir hukukçu için dilekçenin "kime" hitap ettiği, davanın veya başvurunun akıbetini belirler. Arşiv kaydı silme taleplerinde iki aşamalı bir strateji izlenmelidir:

1. Mahkeme Aşaması: Eğer suç hak yoksunluğu doğuran bir suç ise (Hırsızlık, Kaçakçılık vb.), önce hükmü veren mahkemeye başvurularak 5352 sayılı Kanun m. 13/A uyarınca "Yasaklanmış Hakların Geri Verilmesi" kararı talep edilmelidir.
2. İdari Aşama: Mahkemeden alınan bu karar kesinleştikten sonra, Adalet Bakanlığı Adli Sicil ve İstatistik Genel Müdürlüğü’ne hitaben bir dilekçe yazılarak arşiv kaydının silinmesi istenmelidir.

İspat Yükü ve Delillerin Sunulması

ASİGM, dijital kayıtlar üzerinden inceleme yapmaktadır. Ancak UYAP veya Adli Sicil Bilgi Sistemi’nde (ASBS) infaz bilgilerinin eksik olması durumunda, "ispat yükü" başvurana geçer. Bu nedenle dilekçeye eklenmesi gereken kritik belgeler şunlardır: * Mahkeme İlamı Sureti. * Kesinleşme Şerhi. * Yerine Getirme (İnfaz) Fişi. * Memnu Hakların İadesi Kararı (varsa).

Arşiv Kaydının Silinmesinde İdari Komisyon Kararları

ASİGM bünyesinde kurulan silme komisyonu, başvuruları dosya üzerinden inceler. Komisyonun kararları idari işlem niteliğindedir.

Komisyonun İnceleme Kriterleri

Komisyon; suçun nevini, infaz tarihini, tekerrür durumunu ve memnu hakların iadesi kararı olup olmadığını inceler. Özellikle "Anayasa m. 76" kapsamında kalan suçlarda komisyon, mahkeme kararının "içeriğine" bakarak bir hak yoksunluğu olup olmadığını denetler.

Karara Karşı Yasal Yollar

Komisyonun talebi reddetmesi durumunda, tebliğden itibaren 60 gün içinde Ankara İdare Mahkemeleri'nde "İptal Davası" açılabilir. Bu davada yürütmenin durdurulması talep edilmesi, özellikle memuriyet ataması bekleyen kişiler için hayati önem taşır.

"Adli sicil kaydının silinmesi talebi üzerine yapılan inceleme sırasında; Sakarya Bölge Adliye Mahkemesi... ile Karadeniz Ereğli Ağır Ceza Mahkemesi arasında oluşan olumsuz görev uyuşmazlığının... Karar tarihinden önce... arşiv kayıtlarının silinmesi işleminin münhasır Adli Sicil ve İstatistik Genel Müdürlüğünce yapılması gerektiği..." Kaynak: Yargıtay 5. Ceza Dairesi - Esas No: 2022/2735 - Karar No: 2022/10520 Belgeyi Gör

Sıkça Sorulan Sorular

1. Mahkeme "arşiv kaydının silinmesine" karar verirse bu karar geçerli olur mu? Hayır. Yerel mahkemelerin 11.04.2012 tarihinden sonra bu konuda yetkisi kalmamıştır. Mahkeme böyle bir karar verse dahi, ASİGM bu kararı "yetkisizlik" nedeniyle uygulamayabilir veya Cumhuriyet Savcısı "kanun yararına bozma" yoluna gidebilir.

2. Hırsızlık suçundan alınan bir ceza 5 yılda silinir mi? Genellikle hayır. Hırsızlık suçu Anayasa m. 76 ve 657 sayılı Kanun m. 48 kapsamında hak yoksunluğuna neden olan bir suçtur. Bu nedenle 15 veya 30 yıllık sürelerin geçmesi gerekir.

3. Adli para cezası ödendiği an sabıka kaydı silinir mi? Para cezası ödendiğinde ceza "infaz edilmiş" sayılır ve adli sicil kaydı (sabıka) silinerek arşive alınır. Ancak bu kayıt "arşiv" kısmında görünmeye devam eder. Arşivden tamamen silinmesi için yukarıdaki sürelerin geçmesi gerekir.

4. Memnu hakların iadesi kararı almak arşiv kaydını otomatik siler mi? Hayır. Memnu hakların iadesi kararı sadece "15 yıllık bekleme süresine" tabi olmanızı sağlar. Bu kararı aldıktan sonra ayrıca ASİGM'ye silme başvurusu yapmanız şarttır.

5. Hangi suçlar arşivden hiçbir zaman silinmez? Türk hukukunda "hiç silinmeyecek suç" kategorisi yoktur. Ancak terör, çocuk istismarı veya anayasal düzene karşı suçlarda 15/30 yıllık süreler ve memnu hakların iadesi süreçleri çok daha titiz incelenmektedir.

---

Yasal Uyarı: Bu metin, 03.03.2026 tarihi itibarıyla yürürlükte olan mevzuat ve Yargıtay içtihatları çerçevesinde profesyonel hukukçular için genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Her somut olayın kendine özgü usul kuralları ve hak düşürücü süreleri bulunmaktadır. Profesyonel bir hukuki yardım almadan yapılacak işlemler hak kaybına neden olabilir.

Kaynakça

• 5352 sayılı Adli Sicil Kanunu ve Adli Sicil Yönetmeliği.
• 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu m. 51, 191.
• 6290 sayılı Adli Sicil Kanunu ile Sporda Şiddet ve Düzensizliğin Önlenmesine Dair Kanunda Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun.
• Yargıtay 1. Ceza Dairesi, Esas No: 2024/1073, Karar No: 2024/1009.
• Yargıtay 8. Ceza Dairesi, Esas No: 2020/1760, Karar No: 2021/14995.
• Yargıtay 10. Ceza Dairesi, Esas No: 2022/8905, Karar No: 2023/3205.
• Yargıtay 13. Ceza Dairesi, Esas No: 2019/12429, Karar No: 2019/16232.
• Yargıtay 18. Ceza Dairesi, Esas No: 2015/15383, Karar No: 2016/1437.
• Anayasa Mahkemesi ve Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi'nin Veri Güvenliği ve Özel Hayatın Gizliliği Kararları.

Ana Kategori Rehberi

Bu konunun genel çerçevesi için Ceza Muhakemesi Hukuku Genel Rehberi sayfasına bakabilirsiniz.