CMK 118 ve 119 Kapsamında Gece Vakti Konutta Arama Usulü ve Hukuka Aykırı Delil Riski

Konutta Gece Vakti Arama Yasağının Kanuni Sınırları ve İstisnaları

5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu (CMK) m. 118, bireylerin özel hayatının gizliliği ve konut dokunulmazlığını güvence altına almak amacıyla, konut, işyeri ve diğer kapalı yerlerde gece vakti arama yapılmasını prensip olarak yasaklamıştır. Ceza muhakemesi hukukunda temel hak ve özgürlükleri kısıtlayan hükümlerin dar yorumlanması esası gereğince, CMK m. 118/1'deki genel yasak, ancak aynı maddenin ikinci fıkrasında sayılan sınırlı hallerde esnetilebilmektedir. Uygulamada "gece vakti" kavramı, 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu (TCK) m. 6/1-e bendi uyarınca; güneşin batmasından bir saat sonra başlayan ve doğmasından bir saat önceye kadar devam eden zaman dilimini ifade eder.

Gece vakti arama yapılabilecek istisnai haller CMK m. 118/2’de tahdidi olarak sayılmıştır: Suçüstü hali, gecikmesinde sakınca bulunan haller ve yakalanmış veya gözaltına alınmış olup da firar eden kişi veya tutuklu veya hükümlünün tekrar yakalanması amacıyla yapılan aramalar. Bu istisnalar dışında, hakim kararı olsa dahi gece vakti konuta girilmesi hukuka aykırılık teşkil eder. Yargıtay 11. Ceza Dairesi'nin yerleşik içtihatlarında vurgulandığı üzere, gece yapılan aramanın bu istisnalardan birine dayanıp dayanmadığının denetimi, yargılamanın sıhhati açısından zorunludur.

"Suçüstü veya gecikmesinde sakınca bulunan hâller ile yakalanmış veya gözaltına alınmış olup da firar eden kişi veya tutuklu veya hükümlünün tekrar yakalanması amacıyla yapılan aramalar, birinci fıkra hükmü uygulanmaz.” denilerek yasağın istisnaları gösterilmiştir. Geceleyin konut ve diğer kapalı alanlarda kural olarak arama yapılamayacağının öngörülmesi karşısında bu aramanın CMK’nin 118/2 maddesinde öngörülen istisnalara dayanıp dayanmadığının incelenmesi gerekir. Yasada öngörülen istisnalar: (1)Suçüstü hali, (2)Gecikmesinde sakınca bulunan haller, (3)Yakalanmış veya gözaltına alınmış olupta firar eden kişi veya tutuklu veya hükümlünün tekrar yakalanması, halleri ile sınırlı tutulmuştur"

Kaynak: 11. Ceza Dairesi 2017/3773 E. , 2021/2260 K. Belgeyi Gör

Gece Aramasında Yetki Hiyerarşisi ve Kolluk Amirinin Sınırları

Arama kararını verme yetkisi, kural olarak hakimdedir. Ancak CMK m. 119/1 uyarınca, gecikmesinde sakınca bulunan hallerde Cumhuriyet savcısının yazılı emri ile de arama yapılabilir. Burada dikkat edilmesi gereken en kritik husus, kolluk amirinin yetkisidir. Kanun koyucu, konut, işyeri ve kamuya açık olmayan kapalı alanlarda kolluk amirine arama emri verme yetkisi tanımamıştır. Bu mekanlarda arama yapılabilmesi için mutlaka bir hakim kararı veya savcı emri bulunmalıdır. Kolluk amirinin yazılı emriyle arama yapılabilecek yerler yalnızca dış dünya ile fiziksel olarak sınırlandırılmamış alanlar veya araçlar ile sınırlıdır.

Adliye pratiğinde, kolluk görevlilerinin "gecikmesinde sakınca bulunan hal" kavramını geniş yorumlayarak savcıya ulaşmadan veya savcı talimatı olmaksızın konuta girmeleri, elde edilen tüm delillerin "yasak meyvenin ağacı" doktrini uyarınca hükme esas alınamaması sonucunu doğurur. CMK m. 119/1'deki emredici hüküm, konut dokunulmazlığının korunması adına kolluğun bu yetkiyi doğrudan kullanmasını engellemiştir.

"Hakim kararı üzerine veya gecikmesinde sakınca bulunan hallerde Cumhuriyet Savcısının, Cumhuriyet Savcısına ulaşılamadığı hallerde ise kolluk amirinin yazılı emri ile kolluk görevlileri arama yapabilirler. Ancak konutta, işyerinde, ve kamuya açık olmayan kapalı alanlarda arama hakim kararı veya gecikmesinde sakınca bulunan hallerde Cumhuriyet savcısının yazılı emri ile yapılabilir. Kolluk amirinin yazılı emri ile yapılan arama sonuçları Cumhuriyet Başsavcılığına derhal bildirilir."

Kaynak: Ceza Genel Kurulu 2017/899 E. , 2020/70 K. Belgeyi Gör

Karar ve Emirlerin Şekli Şartları

CMK m. 119/2 uyarınca, arama karar veya emrinde aramanın nedenini oluşturan fiil, aranılacak kişi, aramanın yapılacağı adres veya eşya ile bu emrin geçerli olacağı zaman süresi açıkça belirtilmelidir. "Zaman süresi" unsuru, özellikle gece yapılacak aramalar için kritiktir. Eğer kararda açıkça "gece vakti yapılabilir" ibaresi yer almıyorsa ve CMK m. 118/2'deki istisnalar somut olayda mevcut değilse, gündüz için verilmiş bir kararın gece icra edilmesi hukuka aykırıdır.

Uygulama Notu: Gece Vakti "Gecikmesinde Sakınca Bulunan Hal" Kriteri

Yargıtay ve Anayasa Mahkemesi, gecikmesinde sakınca bulunan halin varlığını sadece kolluğun beyanıyla kabul etmemektedir. Savcılık makamının neden hakime gitmediğini, kolluğun neden savcıya ulaşamadığını somut olgularla dosyaya yansıtması gerekir. Dosyada bu yönde bir tutanak veya somut gerekçe yoksa, yapılan gece araması CMK m. 118 ihlali kapsamında değerlendirilir.

Arama Hazirun Zorunluluğu: CMK 119/4 ve İspat Güvenliği

Cumhuriyet savcısı hazır bulunmaksızın konut, işyeri veya diğer kapalı yerlerde yapılan aramalarda, o yer ihtiyar heyetinden veya komşulardan iki kişinin (arama tanığı/hazirun) bulundurulması zorunludur. Bu kural, CMK m. 119/4 maddesinde emredici bir şekilde düzenlenmiştir. Arama tanıklarının amacı, kolluğun arama sırasındaki işlemlerinin denetlenmesi, delillerin bulunduğu yerlerin teyit edilmesi ve "delil ekleme" gibi usulsüzlük iddialarının önüne geçilmesidir.

Eskiden Yargıtay Ceza Genel Kurulu, hazirun yokluğunu "nisbi hukuka aykırılık" olarak nitelendirmekteydi. Ancak Anayasa Mahkemesi'nin 2014 yılındaki pilot kararları ve AİHM'in Aydemir/Türkiye kararı sonrasında, bu görüş terk edilmiştir. Güncel uygulamada, iki komşu veya ihtiyar heyeti üyesi bulundurulmadan yapılan konut aramaları mutlak hukuka aykırılık teşkil eder ve bu aramada elde edilen materyaller mahkumiyete esas alınamaz.

"CMK 119/4. maddesinin 'Cumhuriyet Savcısı hazır olmaksızın konut, işyeri ve ya diğer kapalı yerlerde arama yapabilmek için o yer ihtiyar heyetinden veya komşulardan iki kişi bulundurulur.' açık ve emredici hükmüne aykırı olarak yapılan aramanın, o yer ihtiyar heyetinden veya komşulardan iki kişi bulundurulmaksızın yapılması nedeniyle icrası bakımından hukuka aykırı olduğu ve bu arama işlemi sırasında ele geçirilen delillerin de hukuka aykırı yöntem ile elde edilmiş olduğu belirtilmiştir"

Kaynak: 7. Ceza Dairesi 2022/10413 E. , 2023/853 K. Belgeyi Gör

Arama ve Elkoyma Kararlarının Hukuki Rejimi

İşlem Türü	Karar Merci (Genel Kural)	Karar Merci (İstisna/Gecikme)	Mekansal Sınır
Konut Araması	Sulh Ceza Hakimi	Cumhuriyet Savcısı	Yalnızca konut/eklentiler
İşyeri Araması	Sulh Ceza Hakimi	Cumhuriyet Savcısı	Faaliyet yürütülen kapalı alan
Üst ve Eşya Araması	Sulh Ceza Hakimi	C. Savcısı / Kolluk Amiri	Şüphelinin üzeri ve çantası
Araç Araması	Sulh Ceza Hakimi	C. Savcısı / Kolluk Amiri	Araç içi ve kapalı bölmeler
Elkoyma	Sulh Ceza Hakimi	C. Savcısı / Kolluk Amiri	Suç eşyası veya delil

Suçüstü Halinde Gece Araması ve Kolluk Yetkisinin Sınırları

Suçüstü hali (CMK m. 2/1-j), CMK m. 118/2 uyarınca gece vakti konutta arama yapılabilmesinin önünü açar. Ancak bu durum, kolluğa kontrolsüz bir yetki vermez. Suçüstü halinde dahi, arama işleminin "aciliyet ve gereklilik" kriterlerine uygun olması gerekir. Eğer fail yakalanmış ve suçun delilleri muhafaza altına alınmışsa, sadece suçüstü haline dayanarak savcı talimatı beklemeksizin konutun tüm odalarında genel bir arama yapılması hukuka aykırıdır.

PVSK Ek Madde 6 uyarınca kolluk, suçüstü halinde delillerin kaybolmasını veya bozulmasını önlemek için acele tedbirleri aldıktan sonra durumu derhal savcıya bildirmekle yükümlüdür. Bazı Yargıtay kararlarında, suçüstü halinin kolluğa otomatik bir genel arama yetkisi vermediği, yetkinin sadece delil muhafazasına yönelik tedbirlerle sınırlı olduğu vurgulanmıştır.

"Suçüstü hallerinin, yakalama konusunda ayrı ve ek bir yetki vermesine karşılık, arama yönünden suçüstü halinin kolluğa, otomatik, kendiliğinden tam bir adli arama yetkisi vermediği, suçüstü hallerindeki arama yetkisinin delillerin kaybolması ve bozulmamasına yönelik aciliyet ve gereklilik ölçüsündeki tedbirlerle sınırlı olduğu görüşündeyiz. ... Netice olarak mevcut düzenlemelerin bütünlüğünden çıkan sonuç, suçüstü hallerinde ancak 'aciliyet ve gereklilik' kriterleri çerçevesindeki bir tedbirin hukuka uygun olduğu, gereklilik bulunmadığı halde, yapılan tedbirlerin artık adli bir aramaya dönüşeceği, adli arama kararı bulunmadığı için de ele geçirilen delillerin hukuka uygun olmayacağı..."

Kaynak: 7. Ceza Dairesi 2015/25816 E. , 2015/23694 K. Belgeyi Gör

Aramada Hazır Bulunabilecekler ve Müdafi Katılım Hakkı

CMK m. 120 uyarınca, arama yapılacak yerin sahibi veya eşyanın zilyedi aramada hazır bulunma hakkına sahiptir. Eğer zilyet orada değilse; temsilcisi, ayırt etme gücüne sahip hısımları, kendisiyle birlikte oturan bir kişi veya komşusu hazır bulundurulur. Bu kişilerin varlığı, arama işleminin şeffaflığı ve dürüst yargılama ilkesi için hayati öneme sahiptir.

Özellikle CMK m. 120/3'te düzenlenen "Kişinin avukatının aramada hazır bulunmasına engel olunamaz" hükmü, adliye pratiğinde en çok ihlal edilen kurallardan biridir. Kolluk, avukatın gelmesini beklemek zorunda olmamakla birlikte, avukat olay yerindeyse veya yoldaysa aramaya dahil edilmemesi işlemi sakatlar. Avukatın aramaya katılımı, sadece izleyici sıfatıyla değil, usul hatalarına (örneğin gece arama yasağı ihlali veya hazirun eksikliği) anında itiraz şerhi düşmek bakımından stratejik bir araçtır.

Editörün Notu: Avukat Katılımının Tutanaktaki Önemi

Arama tutanağında avukatın imzası veya şerhi bulunmuyorsa, müdafi olarak duruşma aşamasında "müvekkilim baskı altındaydı, hazirunlar sonradan imzaladı" şeklindeki savunmaların ispatı güçleşir. Bu nedenle avukatın arama mahaline intikali, delil güvenliği için birincil önceliktir.

Elkoyma İşleminin Onaya Sunulması: 24 ve 48 Saat Kuralları

CMK m. 127/3 uyarınca, hakim kararı olmaksızın (savcı veya kolluk amiri emriyle) yapılan elkoyma işlemleri, 24 saat içinde görevli hakimin onayına sunulmalıdır. Hakim, elkoymadan itibaren 48 saat içinde kararını açıklamak zorundadır. Aksi takdirde, elkoyma tedbiri kendiliğinden hükümsüz kalır. Bu süreler hak düşürücü niteliktedir ve adliye kalem işlemleri sırasında titizlikle takip edilmelidir.

Eğer gece vakti savcı emriyle konutta arama yapılmış ve bazı eşyalara el konulmuşsa, bu işlemin süresi içinde hakime onaylatılmaması, arama hukuka uygun olsa dahi elkoyma işlemini ve dolayısıyla delilin mahkemede kullanılabilirliğini ortadan kaldırır. Yargıtay 16. Ceza Dairesi, elkoyma işleminin onaya sunulmamasını mutlak bozma sebebi ve hukuka aykırı delil olarak kabul etmektedir.

"Sanığın konutunda hakim kararı olmaksızın Cumhuriyet savcısının 18.11.2012 tarihli kararı ile gece vakti kolluk tarafından yapılan arama sonucunda, sanığa ait olan pantolona ve ayakkabıya el konulmuş ve bu elkoyma işlemi de hakimin onayına sunulmamıştır. Bu haliyle, CMK’nın 118/1, 119/1-4 ve 127/1-3 maddelerine aykırı yapılan arama ve elkoyma işlemi sonucu elde edilen deliller hukuka aykırı elde edilen delil niteliğinde olup, mahkumiyete esas alınamaması karşısında; sanığın konutunda hukuka aykırı olarak gerçekleştirilen arama ve elkoyma işlemi sonucunda el konulan eşyalara dayanılarak düzenlenen mukayese tutanağı ile bu doğrultuda değerlendirme içeren bilirkişi raporunun hükme esas alınmış olması... Bozmayı gerektirmiştir."

Kaynak: 16. Ceza Dairesi 2016/2112 E. , 2017/1164 K. Belgeyi Gör

Arama Sonunda Verilecek Belgeler ve Tutanak Düzeni

Arama işleminin tamamlanmasının ardından, hakkında arama uygulanan kişiye istemi üzerine bir belge verilmesi zorunludur. CMK m. 121 uyarınca bu belge; aramanın hangi maddelere göre yapıldığını, suçun niteliğini, el konulan eşyaların tam listesini ve eğer hiçbir şey bulunmamışsa bunu tevsik eden ibareyi içermelidir.

Ayrıca, el konulan eşyaların mülkiyetine ilişkin zilyedin görüş ve iddiaları da mutlaka tutanağa geçirilmelidir. İspat hukuku açısından, tutanağa geçirilmeyen hiçbir itirazın sonradan hükme etkisi zayıf kalacaktır. Uygulama pratiğinde, tutanağın her sayfasının imzalanması ve bir suretinin mutlaka şüpheli/müdafi tarafından teslim alınması, ileride "eşya listesinin değiştirilmesi" gibi iddialara karşı en güçlü savunma mekanizmasıdır.

Belge ve Kağıtları İnceleme Yetkisi: CMK 122 Ayrımı

Arama sırasında ele geçirilen mektuplar, günlükler, bilgisayar kayıtları veya diğer belgelerin içeriğini inceleme yetkisi, kolluk görevlilerine değil; münhasıran Cumhuriyet savcısı ve hakime aittir (CMK m. 122/1). Kolluk, sadece suçla ilgili olduğunu düşündüğü belgelere el koyabilir; ancak bunların içeriğini okuyup analiz ederek bir fezleke düzenleyemez.

Özellikle avukat ofislerinde veya gizlilik gerektiren meslek erbabının mekanlarında yapılan aramalarda, kolluğun belgeleri tek tek okuması CMK m. 122 ihlalidir. Bu tür belgelerin mühürlü bir zarf içinde savcıya teslim edilmesi ve incelemenin savcı tarafından (veya denetiminde) yapılması esastır. Aksi bir uygulama, özel hayatın gizliliğinin yanı sıra savunma hakkını da ağır biçimde ihlal eder.

Hukuka Aykırı Aramanın Ceza Muhakemesindeki Sonuçları

Hukuka aykırı şekilde (örneğin gece yasağına aykırı, hazirunsuz veya yetkisiz emirle) gerçekleştirilen bir arama, Anayasa m. 38/6 ve CMK m. 217/2 uyarınca elde edilen delilleri "mutlak yasak delil" statüsüne sokar. Türk ceza muhakemesinde "maddi gerçeğin her ne pahasına olursa olsun araştırılması" ilkesi geçerli değildir. Kanuna aykırı bulgular, mahkemece hükme esas alınamaz.

Yargıtay Ceza Genel Kurulu, hazirunsuz yapılan aramaları "nisbi aykırılık" olarak gördüğü eski görüşünden Anayasa Mahkemesi'nin müdahalesiyle dönmüştür. Artık, arama usulündeki bir eksiklik, o aramanın temelini sarsan bir hukuka aykırılık olarak kabul edilmektedir. Bu deliller değerlendirme dışı bırakıldığında, dosyada mahkumiyete yetecek başkaca delil yoksa beraat kararı verilmesi bir zorunluluktur.

"Aramanın icrasına ilişkin CMK'nın 119/4. maddesine aykırılık sadece basit şekli bir kurala aykırılık olarak telakki edilmemiş, bu kurala aykırı bir arama sonucunda elde edilen deliller tek ve belirleyici delil olarak kullanılarak hüküm kurulmasının adil yargılanma hakkının ihlali niteliğinde olduğuna karar verilmiştir. ... Dosyadaki hukuka aykırı yöntemlerle elde edilen deliller değerlendirme dışı tutulduğunda sanığın cezalandırılmasına yeterli, her türlü kuşkudan uzak, hukuka uygun, kesin ve inandırıcı nitikte delil bulunmadığı gözetilmeden yazılı şekilde hüküm kurulması, Bozmayı gerektirmiş..."

Kaynak: 2. Ceza Dairesi 2014/17715 E. , 2016/1375 K. Belgeyi Gör

Savunma Stratejisi: Arama Usulsüzlüğüne Karşı İzlenecek Adımlar

Arama ve elkoyma işlemlerinde hukuka aykırılık tespit edildiğinde, müdafiin profesyonel bir yol haritası izlemesi gerekir. Soruşturma aşamasında bu usulsüzlüklerin "tespiti" ve "itirazı", kovuşturma aşamasındaki delil tartışması için zemin hazırlar.

1. Gözaltı Sürecinde İtiraz: Arama tutanağındaki hazirun eksikliği veya gece vakti yasağı ihlali, savcılık ifadesi sırasında mutlaka zapta geçirilmelidir.
2. Sulh Ceza Hakimliği Onay Denetimi: Elkoyma işlemi savcı emriyle yapılmışsa, 24 saat içinde hakime sunulup sunulmadığı UYAP üzerinden kontrol edilmelidir. Onay yoksa eşyanın iadesi talep edilmelidir.
3. Hukuka Aykırı Delillerin Ayıklanması Talebi: Duruşma aşamasında, CMK m. 206/2-a uyarınca bu delillerin reddi ve dosyadan çıkarılması (veya değerlendirme dışı tutulması) yazılı olarak istenmelidir.
4. Hazirunların Dinlenmesi: Tutanakta imzası olan "arama tanıkları" mahkemeye çağrılarak, aramanın gerçekte nasıl yapıldığı, delilin nerede bulunduğu ve kendilerinin aramanın her aşamasında orada olup olmadıkları çapraz sorgu ile netleştirilmelidir.

Sıkça Sorulan Sorular

1. Arama tanığı (hazirun) olarak şüphelinin babası veya eşi bulunabilir mi? CMK m. 119/4'te belirtilen "komşu veya ihtiyar heyeti üyesi" kriteri emredicidir. Şüphelinin yakın akrabaları (baba, eş vb.), CMK m. 120 kapsamında aramada "hazır bulunabilecek kişiler" olsa da, CMK m. 119/4 anlamında bağımsız "arama tanığı" sayılmazlar. Bu kişilerin dışında ayrıca iki komşu veya azanın bulunmaması aramayı hukuka aykırı kılar (Yargıtay 8. CD 2015/14105 E.).

2. Gündüz başlanan arama gece vakti devam edebilir mi? Kural olarak aramanın gündüz yapılması esastır. Gündüz usulüne uygun başlanan ancak işin niteliği gereği (örneğin çok geniş bir depo veya dijital verilerin kopyalanması) geceye sarkan aramalara devam edilebilir. Ancak bu durumun "makul süre" sınırını aşmaması ve tutanakta devam etme zorunluluğunun gerekçelendirilmesi şarttır.

3. Savcı emriyle yapılan elkoyma işleminin 24 saat içinde onaya sunulmaması halinde delil geçerli olur mu? Hayır. CMK m. 127/3'teki süreler hak düşürücüdür. Hakim onayı 24 saat içinde talep edilmemiş veya hakim 48 saat içinde kararını açıklamamışsa, elkoyma hükümsüz kalır. Bu şekilde elde tutulan eşya ve bu eşyadan elde edilen bulgular "hukuka aykırı delil" haline gelir ve mahkumiyete esas alınamaz.

4. Arama sırasında avukatın gelmesi için kolluk beklemek zorunda mıdır? Kanun koyucu "avukatın aramada hazır bulunmasına engel olunamaz" dese de, kolluğun aramaya başlamak için avukatı bekleme yükümlülüğü yoktur. Ancak avukat yoldaysa veya kapıdaysa içeri alınmaması ağır bir usul ihlalidir. Savunma hakkı açısından, avukatın yokluğunda yapılan aramalarda hazirun (komşu) zorunluluğu çok daha sıkı denetlenir.

5. Bir suçüstü durumu olduğunda kolluk hiçbir karar olmadan konuta girebilir mi? Sadece "suçun önlenmesi" veya "kişinin can güvenliği" (yardım çığlığı vb.) söz konusuysa kolluk konuta girebilir. Ancak bu girişten sonra adli bir arama (delil toplama) yapılacaksa, suçüstü hali olsa dahi derhal savcıdan talimat alınmalı veya hakim kararı aranmalıdır. Genel bir arama için suçüstü hali kolluğa sınırsız yetki vermez.

Kaynakça

• 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu m. 116, 117, 118, 119, 120, 121, 122, 127.
• 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu m. 6.
• Anayasa Mahkemesi İkinci Bölüm - Başvuru No: 2013/6183.
• Yargıtay Ceza Genel Kurulu - Esas No: 2017/899 - Karar No: 2020/70.
• Yargıtay Ceza Genel Kurulu - Esas No: 2013/464 - Karar No: 2015/132.
• Yargıtay 2. Ceza Dairesi - Esas No: 2014/17715 - Karar No: 2016/1375.
• Yargıtay 7. Ceza Dairesi - Esas No: 2022/10413 - Karar No: 2023/853.
• Yargıtay 7. Ceza Dairesi - Esas No: 2015/25816 - Karar No: 2015/23694.
• Yargıtay 8. Ceza Dairesi - Esas No: 2015/14105 - Karar No: 2016/6849.
• Yargıtay 11. Ceza Dairesi - Esas No: 2017/3773 - Karar No: 2021/2260.
• Yargıtay 16. Ceza Dairesi - Esas No: 2016/2112 - Karar No: 2017/1164.

---

Yasal Uyarı: Bu makale, CMK m. 118 ve 119 kapsamında gece vakti konutta arama usullerine dair genel hukuki bilgilendirme amacıyla kaleme alınmıştır. Her somut olayın kendine özgü koşulları, delil durumu ve yargılama süreci farklılık gösterebilir. Bu içerik profesyonel bir hukuki danışmanlık veya avukatlık hizmeti yerine geçmez. Hak kaybına uğramamak için bir hukuk profesyonelinden destek alınması tavsiye edilir.

Ana Kategori Rehberi

Bu konunun genel çerçevesi için Ceza Muhakemesi Hukuku Genel Rehberi sayfasına bakabilirsiniz.