Gaziantep BİM, 4. İDD , Esas No: 2023/1758 , Karar No: 2025/443 , Karar Tarihi: 06.03.2025 , Bölge İdare Mahkemesi Kararı

# Gaziantep BİM, 4. İDD, Esas No: 2023/1758, Karar No: 2025/443, Karar Tarihi: **06.03.2025**, Bölge İdare Mahkemesi Kararı İSTİNAF BAŞVURUSUNDA BULUNAN (DAVALI):Elazığ Valiliği -UETS[N1] KARŞI TARAF (DAVACI):K1 VEKİLİ: Av. K2 -UETS[N2] İSTEMİN ÖZETİ: Davacı tarafından, Karlıova (Kapatılan) Sulh Ceza Mahkemesi tarafından **20/09/2011** tarih ve 2011/120 Değişik İş nolu dosyası üzerinden konulan yurt dışına çıkış yasağının kaldırılması talebiyle yapılan **05/12/2022** tarihli başvurunun zımnen reddine ilişkin işlemin iptali isteğiyle açılan davada; suç soruşturması veya kovuşturması kapsamında yurt dışına çıkış yasağınınancak sebebiyle hâkim kararına bağlı olarak sınırlanabileceği, soruşturma sırasında adli kontrol kapsamında alınan "Yurt dışına çıkış yasağının" kaldırılması yetkisinin **5271 sayılı Kanun**'un 110. ve 111.maddeleri gereği yargılamayı yapan Mahkemeye ait olduğu, artık soruşturma aşamasında adli kontrole karar veren Mahkeme veya Hakimliğin kovuşturma aşamasına geçilmiş bir suça yönelik alınan adli kontrol kararını kaldırmaya yetkili olamayacağı, davacı hakkında Karlıoava (Kapatılan) Sulh Ceza Mahkemesi'nin E: **2011/120** sayılı Değişik İş dosyası üzerinden alınan "Yurt dışına çıkış yasağının" yargılamayı yapan Diyarbakır (Kapatılan) 4. Ağır Ceza Mahkemesi kararıyla kaldırıldığı, Anayasa'nın **138.maddesi** gereği davalı idarece adli kontrol kararının kaldırmaya yetkili olan Mahkemece alınan kararın gereklerinin yerine getirilmesinin gerektiği, bu kararın gereklerinin yerine getirilmesini geciktirmeye veya bir sebep sunarak yerine getirmeme şeklinde idari tasarrufta bulunamayacağı, sistemde gözüken "Yurt dışına çıkış yasağının" uhdesine de giren Diyarbakır (Kapatılan) 4. Ağır Ceza Mahkemesi'nin kararına atıf yapılarak Karlıoava (Kapatılan) Sulh Ceza Mahkemesi'nden yazı ile istenmesinin mümkün olduğu, Anayasa ile güvence altına alınan seyahat özgürlüğünün sistemsel hatalar veya eksikliklerden kaynaklı olarak davacı üzerine yüklenemeyeceği gerekçesiyle, Elazığ 1. İdare Mahkemesi'nce verilen **03/05/2023** tarih ve **E: 2023/73**, K: **2023/481** sayılı "dava konusu işlemin iptali"kararının; hukuka aykırı olduğu, davacı hakkındaki yurt dışı çıkış yasağının UYAP bilişim sistemi üzerinden konulduğu, ancak buna rağmen davacının idarelerinden yurt dışı çıkış yasağının kaldırılmasını talep ettiği, kullanmış oldukları MERNİS sisteminde yapılan sorgulamada davacı hakkında UYAP sisteminde aktif yurt dışı çıkış yasağı olduğunun görüldüğü, davacının talebine ilişkin yetkinin ceza yargılamasını yürüten yargılama makamına ait olduğu, idarelerinin davacının talebi hakkında karar vermesinin mümkün olmadığı, bu nedenle davacının yaptığı başvurunun zımnen reddine ilişkin işlemin idari davaya konu edilebilecek kesin ve yürütülebilir nitelikte bir işlem olmadığı ileri sürülerek istinaf yoluyla incelenip kaldırılması istenilmektedir. SAVUNMANIN ÖZETİ: Savunma verilmemiştir. TÜRK MİLLETİ ADINA Karar veren Gaziantep Dördüncü İdari Dava Dairesi'nce, dosyadaki tüm bilgi ve belgeler, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun **45. maddesi** uyarınca incelenerek işin gereği görüşüldü; GEREĞİ GÖRÜŞÜLDÜ 2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasası'nın ''Temel hak ve hürriyetlerin sınırlanması'' başlıklı13. maddesinde''Temel hak ve hürriyetler, özlerine dokunulmaksızın yalnızca Anayasanın ilgili maddelerinde belirtilen sebeplere bağlı olarak ve ancak kanunla sınırlanabilir. Bu sınırlamalar, Anayasanın sözüne ve ruhuna, demokratik toplum düzeninin ve lâik Cumhuriyetin gereklerine ve ölçülülük ilkesine aykırı olamaz.'', ''Yerleşme ve seyahat hürriyeti'' başlıklı23. maddesinde''Herkes, yerleşme ve seyahat hürriyetine sahiptir. Yerleşme hürriyeti, suç işlenmesini önlemek, sosyal ve ekonomik gelişmeyi sağlamak, sağlıklı ve düzenli kentleşmeyi gerçekleştirmek ve kamu mallarını korumak; Seyahat hürriyeti, suç soruşturma ve kovuşturması sebebiyle ve suç işlenmesini önlemek; amaçlarıyla kanunla sınırlanabilir.Vatandaşın yurt dışına çıkma hürriyeti, ancak suç soruşturması veya kovuşturması sebebiyle hâkim kararına bağlı olarak sınırlanabilir.Vatandaş sınır dışı edilemez ve yurda girme hakkından yoksun bırakılamaz.'' düzenlemeleri yer almaktadır. 5682 sayılı Pasaport Kanununun **22. maddesinin** 1. fıkrasında; “Yurt dışına çıkmaları; mahkemelerce yasaklananlara, memleketten ayrılmalarında genel güvenlik bakımından mahzur bulunduğu İçişleri Bakanlığınca tespit edilenlere ve terör örgütlerine aidiyeti, iltisakı veya irtibatı belirlenen yurtdışındaki her türlü eğitim, öğretim ve sağlık kuruluşları ile vakıf, dernek veya şirketlerin kurucu ve yöneticisi olduğu veya bu yerlerde çalıştığı İçişleri Bakanlığınca tespit edilenlere pasaport veya seyahat vesikası verilmez. Ancak, yabancı memleketlere gitmeleri mahkemelerce yasaklananlar dışında kalanlara, zaruri hallerde Cumhurbaşkanının onayı ile pasaport veya pasaport yerine geçen seyahat vesikası verilebilir.” hükmüne yer verilmiştir. 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunun **109.maddesinde**,"Bir suç sebebiyle yürütülen soruşturmada, 100 üncü maddede belirtilen tutuklama sebeplerinin varlığı halinde, şüphelinin tutuklanması yerine adlî kontrol altına alınmasına karar verilebilir. Kanunda tutuklama yasağı öngörülen hallerde de, adlî kontrole ilişkin hükümler uygulanabilir. Adlî kontrol, şüphelinin aşağıda gösterilen bir veya birden fazla yükümlülüğe tabi tutulmasını içerir: - Yurt dışına çıkamamak......", **110.maddesinde**," 1. Şüpheli, Cumhuriyet savcısının istemi ve sulh ceza hâkiminin kararı ile soruşturma evresinin her aşamasında adlî kontrol altına alınabilir. (2) Hâkim, Cumhuriyet savcısının istemiyle, adlî kontrol uygulamasında şüpheliyi bir veya birden çok yeni yükümlülük altına koyabilir; kontrolun içeriğini oluşturan yükümlülükleri bütünüyle veya kısmen kaldırabilir, değiştirebilir veya şüpheliyi bunlardan bazılarına uymaktan geçici olarak muaf tutabilir. (3) 109 uncu madde ile bu maddenin birinci ve ikinci fıkra hükümleri, gerekli görüldüğünde, görevli ve yetkili diğer yargı mercileri tarafından da, kovuşturma evresinin her aşamasında uygulanır. (4) (Ek:8/7/2021-7331/16 md.) Şüpheli veya sanığın adli kontrol yükümlülüğünün devamının gerekip gerekmeyeceği hususunda en geç dört aylık aralıklarla; soruşturma evresinde Cumhuriyet savcısının istemi üzerine sulh ceza hâkimi, kovuşturma evresinde ise resen mahkeme tarafından 109 uncu madde hükümleri göz önünde bulundurularak karar verilir.", **111.maddesinde**,"(1) Şüpheli veya sanığın istemi üzerine, Cumhuriyet savcısının görüşünü aldıktan sonra hâkim veya mahkeme 110 uncu maddenin ikinci fıkrasına göre beş gün içinde karar verebilir. (2) Adlî kontrole ilişkin kararlara itiraz edilebilir." kurallarına yer verilmiştir. Dava dosyasının incelenmesinden; -Davacı hakkında PKK silahlı terör örgütüne üye olmak suçundan soruşturma yürütüldüğü, -Yürütülen soruşturma kapsamında Karlıova (Kapatılan) Sulh Ceza Mahkemesi'nin E: **2011/120** sayılı dosyası üzerinden **20/09/2011** tarihinde adli kontrol kapsamında yurt dışına çıkış yasağının konulduğu, -Soruşturma sonrasında iddianame düzenlenerek davacı hakkında Diyarbakır (Kapatılan) 4. Ağır Ceza Mahkemesi'nin E: **2012/80** sayılı dosyasında dava açıldığı, -Mahkemece yapılan yargılama neticesinde davacının terör örgütüne üye olmak suçundan neticesi itibariyle 6 yıl 3 ay hapis cezası ile cezalandırılmasına karar verildiği, -Midyat Açık Ceza İnfaz Kurumu'nda cezanın infazına başladığı, -Midyat İnfaz Hakimliği'nin **01/09/2015** tarihli kararı ile cezanın kalan kısmının koşullu salıverilme tarihi olan **31/08/2016** tarihine kadar denetimli serbestlik tedbiri uygulanmak suretiyle infazı yönünden karar alındığı, -Cezanın infazının **25/03/2018** tarihinde tamamlandığı, -Diyarbakır (Kapatılan) 4. Ağır Ceza Mahkemesi'nin **26/11/2021** tarih ve E: **2012/80** sayılı dosyasında verilen ek kararda; Karlıova (Kapatılan) Sulh Ceza Mahkemesi'nin **20/09/2011** tarihli dosyası üzerinden verilen "Yurt Dışına Çıkış Yasağının" kaldırılmasına karar verildiği, -Diyarbakır (Kapatılan) 4. Ağır Ceza Mahkemesi'nin **07/07/2022** tarih ve - **2012/80** sayılı yazısı ile Elazığ İl Nüfus Müdürlüğünden, Karlıova (Kapatılan) Sulh Ceza Mahkemesi'nin **20/09/2011** tarihli dosyası üzerinden verilen "Yurt Dışına Çıkış Yasağının" kaldırılmasının istenildiği, - Elazığ İl Nüfus Müdürlüğü'nce( Davalı idarece) verilen **20/07/2022** tarih ve - 98913798-149-23260 sayılı yazıda "Yurt dışına çıkış yasağının"0şeklinde cevap verildiği, -Bunun üzerine, Diyarbakır (Kapatılan) 4. Ağır Ceza Mahkemesi tarafından Karlıoava (Kapatılan) Sulh Ceza Mahkemesi'nden de adli kontrol kapsamında davacıya ilişkin konulan yurt dışına çıkış yasağının kaldırılmasının istenildiği, -Karlıoava (Kapatılan) Sulh Ceza Mahkemesi tarafından özetle "Yurt dışına çıkış yasağının"1belirtilerek işlemsiz olarak Diyarbakır (Kapatılan) 4. Ağır Ceza Mahkemesi yazısının iade edildiği, -Diyarbakır (Kapatılan) 4. Ağır Ceza Mahkemesi tarafından, Adalet Bakanlığı Bilgi İşlem Müdürlüğü'ne yazı yazılarak davacının yurt dışı yasağının kaldırılması için Karlıoava (Kapatılan) Sulh Ceza Mahkemesi'nin E: **2011/120** sayılı Değişik İş dosyasının dosyaları arasına alınmasının talep edildiği, -Adalet Bakanlığı Bilgi İşlem Genel Müdürlüğü tarafından UYAP birim amiri imzalı, UYAP sorumlusu Cumhuriyet Savcısı onaylı düzeltme formunun gönderilmesi halinde inceleme yapılacağının bildirildiği, -Davacı tarafından **05.12.2022** tarihinde Elazığ Nüfus ve Vatandaşlık İl Müdürlüğüne "Yurt dışına çıkış yasağının"2 kaldırılması istemiyle yaptığı başvurunun cevap verilmeyerek zımnen reddedilmesi üzerine ise bakılan davanın açıldığı anlaşılmıştır. İlk derece mahkemesince yapılan yargılama neticesinde; "Yurt dışına çıkış yasağının"3Yurt dışına çıkış yasağının"Yurt dışına çıkış yasağının"4Yurt dışına çıkış yasağının"Yurt dışına çıkış yasağının"5Yurt dışına çıkış yasağının"Yurt dışına çıkış yasağının"6 gerekçesiyle ve oy çokluğu ile dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir. Ancak davalı idare tarafından, kendilerince davacı hakkındaki yurt dışı çıkış yasağının kaldırılmasının mümkün olmadığı; Sulh Ceza Mahkemesi tarafından konulan bir yasağın ancak o merci tarafından kaldırılabileceği nedeniyle ilk derece mahkemesi tarafından verilen iptal kararının uygulanmasının hukuken mümkün olmadığı belirtildiğinden Adalet Bakanlığına ara kararı yapılması gerekmiştir. Dairemizin **20/02/2025** tarihli ara kararı ile Adalet Bakanlığı Bilgi İşlem Müdürlüğünden; "Yurt dışına çıkış yasağının"7 hususlarında Dairemize bilgi verilmesi istenilmiş; gelen cevabi yazıda özetle; Diyarbakır 4. Ağır Ceza Mahkemesince gönderilen düzeltme talebinin işlemsiz olarak Adliye Uzman kullanıcısına iletildiği ve ara kararımız üzerine yapılan kontrolde davacıya ait Midyat İnfaz Hakimliğinin **2015/461** sayılı dosyasından iki adet aktif adli kontrol kaydının bulunduğunun tespit edilip Genel Müdürlükçe bir işlem yapılmadığının belirtildiği görülmüştür. Yukarıda özetlenen süreçten de anlaşılmaktadır ki, davacı hakkındaki yurt dışı çıkış yasağı, ilk olarak Sulh Ceza Mahkemesi tarafından konulup Ağır Ceza Mahkemesince de devam ettirildikten sonra cezanın infazının tamamlanması üzerine kaldırılmak istendiğinde dahi Sulh Ceza Mahkemesi UYAP sisteminde artık mahkemelerince bu işlemin yapılamadığı nedeniyle konu Adalet Bakanlığına intikal ettirilmiştir. Dolayısıyla davalı idare tarafından, bir yargı mercinin koyduğu yurt dışı çıkış yasağının kaldırılması kuvvetler ayrılığı ilkesine aykırı olacağı gibi yurt dışı çıkış yasağının Nüfus Müdürlüğünce kaldırılmaması değil kaldırılması açık hukuka aykırılığa neden olacağından idare tarafından başvurunun reddedilmesi/zımnen reddedilmesine ilişkin işlemde herhangi bir hukuka aykırılık bulunmamaktadır. Buna göre ilk derece mahkemesi tarafından verilen iptal kararı kaldırılarak davanın reddedilmesi gerektiği sonucuna varılmıştır. Açıklanan nedenlerle,istinaf başvurusunun kabulüne,Elazığ 1. İdare Mahkemesi'nce verilen **03/05/2023** tarih ve **E: 2023/73**, K: **2023/481** sayılı "Yurt dışına çıkış yasağının"8 ilişkin kararın kaldırılmasına,davanın reddine,aşağıda dökümü yapılan 422,90- TL ilk derece yargılama giderinin davacı üzerinde bırakılmasına, 205,00- TL istinaf yargılama giderlerinin davacı tarafından davalı idareye ödenmesine, davalı idarenin harçtan muaf olması sebebiyle istinaf aşamasında alınmayan 492,00- TL istinaf başvuru harcının **492 sayılı Kanun**'un 13/j maddesi uyarınca davacıdan tahsili için ilgili birime müzekkere yazılmasına, posta giderine karşılık yatırılmış olan avanstan artanın talep edilmemesi halinde 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun **333. maddesi** uyarınca mahkemesince ilgili tarafa re'sen iadesine, **2577 sayılı Kanun**'un **45. maddesinin** 6. fıkrası uyarınca temyiz yolu kapalı olmak üzere (kesin olarak), **06/03/2025** tarihinde oybirliğiyle karar verildi. İlk Derece Yargılama Gideri: Başvuru Harcı: **179,90 TL** Karar Harcı: **179,90 TL** Vekalet Harcı: **25,60 TL** Posta Gideri: **37,50 TL** Toplam: **422,90 TL** İstinaf Yargılama Gideri: İstinaf Harcı: **492,00 TL** Posta Gideri: **205,00 TL** Toplam: **697,00 TL**